Xích thược là gì? Những bài thuốc chữa bệnh từ xích thược

Để nói đến việc chữa bệnh đau nhức xương khớp và cầm máu thì xích thược được xem là dược liệu chữa bệnh hiệu quả. Dược liệu này không chỉ có tác dụng tán ứ, lương huyết mà còn có công dụng điều trị những bệnh khác như chảy máu cam, huyết hư, đại tiện ra máu,… Để tìm hiểu kỹ hơn về loại dược liệu này, hãy xem ngay bài viết gia công thực phẩm chức năng Life Gift để hiểu rõ hơn nhé!

Mô tả đặc điểm cây xích thược

Xích thược là gì?

Cây có tên khoa học là Paeonia liacliflora Pall. Cây còn có tên gọi khác như thược dược, xuyên xích thược. Đây được xem là loài cây thân thảo sống lâu năm, có chiều cao trung bình từ 50 – 80cm. Lá cây thường mọc so le nhau ở dạng lá kép, hai mặt lá nhẵn, một lá chia thành 9 – 12 phần không đều nhau, hình ngọn giáo, có cuống dài, phía dưới cuống có màu hồng nhẹ và nhọn ở phần đầu.

Xích thược là gì?
Xích thược là gì?

#header-newsletter-signup

Hoa xích dược không mọc thành chùm mà chỉ mọc đơn lẻ một bông. Cánh hoa to, có 8 cánh, có mùi hương tương tự như hoa hồng. Hoa mọc ở thân cây, mỗi thân cây có thể mọc 1 – 7 hoa. Hoa chưa nở có màu hồng, khi hoa nở sẽ chuyển dần sang màu trắng tinh. Trên trong hoa có chứa bao phấn màu da cam. Cây thường cho hoa vào tháng 5 – 7 và nở hoa vào tháng 6 -7 hàng năm.

Rễ cây xích thược có hình trụ, dài khoảng 5 – 40cm, đường kính khoảng 0,5 – 3cm. Phần bên ngoài vỏ rễ có màu nâu, rễ nhăn, có nhiều rãnh dọc. Bên trong có màu hồng nhạt hoặc màu trắng phấn, rễ cứng và giòn.

Khu vực phân bố

Xích thược có nguồn gốc ở các vùng thuộc khu vực Đông Á như Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản. Tuy nhiên cây được trồng nhiều ở Trung Quốc và Nhật Bản.

Là loại cây thích hợp ở những nơi có khí hậu mát mẻ, chúng phát triển tốt ở dưới các tán cây lớn. Hiện nay ở nước ta, xích thược được trồng chủ yếu ở một số nơi như Hà Nội, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Cạn. Không những thế, cây còn được phân bố trồng nhiều với số lượng lớn nhằm mục đích lấy rễ làm dược liệu trong nhiều bài thuốc chữa bệnh hiệu quả.

Bộ phận dùng, thu hoạch và chế biến xích thược

Bộ phận dùng: Rễ củ xích thược

Thu hoạch: Rễ củ sẽ được thu hoạch vào tháng 6 đến tháng 10 trong năm và thời gian trồng cho đến khi thu hoạch khoảng 4 năm. Khi đào lấy rễ ta nên cắt bỏ đi những rễ con và thân, sau đó rửa sạch rồi đem phơi hoặc sấy khô.

Chế biến: Tùy vào kinh nghiệm chế biết xích thược theo từng vùng miền khác nhau:

  • Lấy rễ xích thược rửa sạch rồi đem ủ cho thật mềm rồi cắt thành từng lát mỏng. Ở dạng này ta có thể dùng tươi hoặc sấy khô (phơi khô).
  • Đem ủ mềm, cắt thành từng lát mỏng. Có thể dùng tươi hoặc tẩm với rượu hoặc giấm rồi đem sao
  • Rễ củ thược dược cắt lát hoặc bào mỏng, phơi khô. Sau đó tẩm chung với giấm hoặc rượu khoảng 2 tiếng rồi đem sao.
  • Đồ cho rễ chín rồi đem phơi, phơi được khoảng 1 – 2 ngày đem tẩm nước cho mềm rồi lăn tròn. Sau cùng tiếp tục phơi nắng ở nhiệt độ ánh nắng vừa phải cho đến khi dược liệu khô hẳn.
  • Đồ rễ cho chín, chỉnh sửa lại cho ngay thẳng rồi đem phơi hoặc sấy khô

Ta không nên phơi hoặc sấy dược liệu ở nhiệt độ quá cao có thể làm nứt hoặc cong dược liệu. Dược liệu được bảo quản ở nơi khô ráo thoáng mát, tránh nước vì dễ gây ẩm mốc.

Xích thược
Xích thược

Thành phần hóa học

Thược dược chứa thành phần chính Paeoniflorin. Ngoài ra, các thành phần trong xích thược có công dụng chữa bệnh hiệu quả đối với cơ thể như: Tinh dầu, đường, tannin, tinh bột, sắc tố, chất dính,… Và một số hoạt chất khác giúp tăng cường sức khỏe.

Tác dụng dược lý

Đối với tây y:

Theo nghiên cứu cho thấy, xích thược có nhiều công dụng chữa bệnh hiệu quả như:

  • Giúp kháng viêm, hạ sốt nhờ hoạt chất Paeoniflorin
  • Làm giảm áp lực cho tĩnh mạch cửa kích thích lưu thông tuần hoàn máu, ngăn ngừa thiếu máu cơ tim bằng cách làm tăng khả năng co giãn động mạch vành.
  • Giúp làm giảm đau, chống co thắt cơ trơn: Theo thử nghiệm cho thấy, chiết xuất từ thược dược làm hạn chế và giảm hoạt động co thắt cơ trơn ở các bộ phận như tử cung, dạ dày, ruột
  • Chống virus, kháng khuẩn, nấm: Dược liệu này có tính kháng virus, kháng khuẩn khá tốt đối với các nhân tố gây bệnh như herpes, tụ cầu, ho gà, phế cầu, trực khuẩn lỵ,…
  • Ngoài ra theo một vài báo cáo cho thấy, khi sử dụng xích thược độc vị có thể kích thích tế bào ung thư di căn nhanh. Nhưng nếu dùng phối hợp với các loại thuốc chống ung thư lại làm tăng hiệu quả của thuốc. Do đó cần được nghiên cứu nhiều hơn về vấn đề này.

Đối với Đông y:

Dược liệu này trong đông y có tác dụng giảm đau, chống ứ, điều kinh, thanh nhiệt, lưu thông khí huyết. Nếu dùng ở dạng tươi sẽ có tác dụng hành huyết, tán tà. Nếu xích thược sao tẩm rượu có công dụng chữa chảy máu cam, cầm máu, chống thổ huyết. Xích thược sao tẩm giấm có tác dụng chữa bế kinh, đau bụng.

Không những vậy, nếu dùng xích thược kết hợp với các vị thuốc khác sẽ có hiệu quả tốt hơn như bệnh mạch vành, viêm loét dạ dày, mắt bị đỏ do nóng gan, nhọt sưng ở vú, đau nhức xương khớp, đau mắt đỏ có kéo màng,…

Xích thược có công dụng gì?
Xích thược có công dụng gì?

Những bài thuốc có công dụng chữa bệnh từ xích thược

Điều trị chứng bệnh chảy máu dưới da

Chuẩn bị 12g xích thược, 12g liên kiều, 12g bạch thược, 12g ích mẫu, 12g đan bì, 12g đan sâm, 4g hồng hoa, 16g sinh địa, 16g kim ngân, 16g hắc sâm, 40g rễ cỏ tranh. Đem tất cả nguyên liệu đem sắc và uống trong ngày, cố gắng uống liên tục cho đến khi tình trạng bệnh được kiểm soát.

Điều trị đau thắt ngực do bệnh mạch vành gây ra

Chuẩn bị xích thược, hồng hoa, đinh hương, hương thảo, huyết căn mỗi nguyên liệu 20g. Đem tất cả nguyên liệu tán thành bột mịn, khi uống hòa cùng với nước, chia uống 3 lần trong ngày. Uống liên tục trong 4 tuần, hoặc chỉ dùng mỗi 40g nguyên liệu xích thược và sắc uống ngày 3 lần.

Điều trị đau nhói, tức ngực

Chuẩn bị xích thược, hoàng kỳ, uất kim, xuyên khung, hồng hoa mỗi nguyên liệu 20g; Toàn quy, đẳng sâm, trầm hương mỗi nguyên liệu 16g; Bạch môn và hương phụ mỗi nguyên liệu 12g. Đem tất cả sắc uống trong ngày, mỗi ngày uống 1 thang thuốc.

Điều trị viêm tuyến tiền liệt lành tính ở nam giới

Chuẩn bị xích thược và bại tương thảo mỗi nguyên liệu 20g, nhũ hương, đan sâm, đào nhân, xuyên luyện tử, trạch lan, vương bất lưu hành mỗi nguyên liệu 8g và 40g bồ công anh. Ta sắc uống đều đặn mỗi ngày 1 thang.

Điều trị bệnh viêm tắc động mạch

Chuẩn bị xích thược, đào nhân, hồng hoa, hắc lục hương, nghệ, bạch chỉ, một dược, vang nhuộm, nhũ hương, quế chi mỗi nguyên liệu 12g; Hoàng kỳ và đan sâm mỗi nguyên liệu 20g. Đem tất cả các thành phần dược liệu sắc uống trong ngày.

Chữa bệnh đau nhức xương khớp, lịch tiết phong, phù tay chân

Chuẩn bị xích thược, xuyên quy, cây lá vông, sơn ô qui mỗi nguyên liệu 80g; 20g đào nhân; 40g xuyên khung, phụ tử, bạt kế và 20g đào nhân. Đem tất cả nguyên liệu tán thành dạng bột mịn. Mỗi ngày ta lấy 20g bột sắc chung  với 6g gừng, nên uống lúc nước còn ấm và khi bụng đang đói.

Những bài thuốc từ xích thược
Những bài thuốc từ xích thược

#header-newsletter-signup

Điều trị huyết trắng, băng huyết

Lấy xích thược và hương phụ với liều lượng bằng nhau. Đem tán nhuyễn thành bột mịn rồi trộn đều với nhau. Mỗi lần uống lấy khoảng 6 – 8g hòa cùng với nước. Mỗi ngày uống 2 lần và uống liên tục trong từ 4 – 5 ngày để có hiệu quả tốt nhất.

Giúp điều trị bệnh thoái hóa đốt sống cổ, huyết ứ, khí huyết đều hư

Lấy 12g xích thược, 12g bạch thược, 9g cát căn, 9g quế chi, 18g hoàng kỳ, 15g kê huyết đằng, 6g sinh khương và 4 trái táo. Đem tất cả nguyên liệu vào nấu cùng 4 chén nước. Nấu đến khi cô lại còn 1 chén, cho nước ra rồi tiếp tục cho 3 chén nước vào tiếp tục nấu đến khi còn lại nửa chén thì ngưng. Hòa 2 bát nước đã nấu lại với nhau rồi chia ra làm 3 phần uống trong ngày, nên dùng lúc nước còn ấm.

Lưu ý khi sử dụng xích thược

Để sử dụng xích thược đạt hiệu quả tốt nhất và tránh những những tác dụng phụ khi sử dụng. Ta cần phải lưu ý những vấn đề sau:

  • Khi sử dụng xích thược để chữa bệnh ta tuyệt đối không nên dùng chung với lê lô vì 2 dược liệu này kỵ nhau.
  • Những người đang bị cảm hàn có triệu chứng đau bụng đi ngoài, người huyết hư và những người dị ứng với xích thược
  • Đối với phụ nữ đang mang thai, người cao tuổi, những bệnh nhân đang sử dụng thuốc điều trị khác,… Cần đảm bảo thận trọng tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ, thầy thuốc trước khi sử dụng

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Liên hệ
Liên hệ