Đào nhân là gì? Những bài thuốc chữa bệnh từ đào nhân

Đào nhân chính là phần bên trong hạt của quả đào. Trong Đông y, đào nhân được sử dụng nhiều bài thuốc chữa các bệnh phụ khoa, bệnh ở phụ nữ sau sinh, viêm tắc động mạch, điều trị táo bón,… Dược liệu có vị đắng, tính bình, không độc, được quy vào Tâm, Can, Phế và Đại Tràng. Tuy nhiên, để hiểu rõ hơn về dược liệu này, hãy cùng tham khảo thông tin qua bài viết của gia công thực phẩm chức năng Life Gift để hiểu chi tiết nhé!

Mô tả đặc điểm đào nhân

Đào nhân
Đào nhân

Đào nhân là gì?

Đào nhân có tên khoa học là Semen perricae. Với nhiều tên gọi khác nhau như thoát hạch nhân, đào hạch nhân, đào nhân hạch, đào nhân nô, đơn đào nhân,…

Đây là loài cây quá đỗi quen thuộc và được biết đến không chỉ là cây ăn quả mà một bộ phận trong quả đào lại chính là dược diệu quý có công dụng chữa bệnh hiệu quả. Cây đào là loại cây thân gỗ nhỏ, thân nhẵn thường có chất nhầy gọi là nhựa đào, cây cao tầm 5 – 10m. Lá đơn thuôn dài có hình mác mọc so le nhau, có cuống ngắn, mép lá có hình răng cưa nhọn, phiến lá dài 5 – 8cm và rộng 1 – 1,5cnl, khi vò lá có mùi hạnh nhân.

Hoa mọc đơn độc, có 5 cánh, màu hồng nhạt, nhiều nhụy.Quả thuộc loại quả hạch hình cầu đầu nhọn và có một ngấn lõm chạy dọc theo quả. Cùi thịt có màu trắng hoặc màu hồng, lớp vỏ bên ngoài có lông mềm như nhung, ăn có mùi vị thơm ngon. Quả lúc non có màu xanh nhạt, khi chín có đốm.

Cây thường cho hoa vào tháng 1 – 3 và cho quả vào tháng 6 – 8.

Đào nhân chính là phần nhân bên trong hạt của quả đào. Dược liệu có hình bầu dục mặt ngoài có màu nâu vàng đến màu đỏ, có những nốt sần nhỏ nhô lên. Một đầu nhọn có rốn hình tuyến ngắn. Một đầu tròn có màu hơi thẫm có hợp điểm không rõ và từ hợp điểm tỏa ra nhiều bó mạch dọc. Phần giữa phình to, bờ cạnh tương đối mỏng và hơi lệch. Vỏ hạt mỏng, nhiều chất dầu, hai lá mầm màu trắng. Mùi nhẹ, hơi đắng, có vị béo, giống và dễ nhầm với hạnh nhân nhưng rộng và dẹt hơn.

Khu vực phân bố

Hiện cây được trồng nhiều ở nhiều nước như Trung Quốc, Liên Xô cũ, Lào, Việt Nam và mọc nhiều ở những khu vực vùng núi và cả đồng bằng.

Cây mọc hoang và được trồng nhiều nơi ở nước ta, đặc biệt là tập trung nhiều ở khu vực miền Bắc nước ta.Cây được trồng nhiều ở Lạng Sơn, Hà Giang, Sapa, yên Bái với mục đích ăn quả.

Thu hái, chế biến

Thu hái

Bộ phận được dùng làm thuốc là nhân của hạt đào. Chọn những nhân có màu nâu, vỏ mỏng, nhân trong sắc trắng có nhiều dầu là tốt. Những nếu vỡ nát, có mọt đen thì không dùng.

Thu hái những quả đã chín mọng và thời gian thu hoạch vào mùa thu hàng năm, thời gian là thời gian cho năng xuất và chất lượng tốt nhất. Lá thì được thu hái quanh năm và dùng tươi.

Đào nhân là gì?
Đào nhân là gì?

#header-newsletter-signup

Chế biến

Theo kinh nghiệm Trung y:

  • Nếu dùng đào nhân để hành huyết thì để cả vỏ và đầu nhọn, dùng sống
  • Nếu dùng để nhuận táo hoạt huyết thì nên tẩm nước nóng trước, sau đó bóc vỏ, để đầu nhọn rồi đem sao vàng hoặc sao với cám. Hoặc có thể đốt ồn tính nhưng cũng tùy vào từng trường hợp.

Theo kinh nghiệm Việt Nam:

  • Khi bào chế dược liệu sẽ được chia ra làm 2 loại:

Một loại tẩm với nước nóng, bóc vỏ, bỏ đầu nhọn, đem sao qua, khi dùng giã dập

Một loại giữ nguyên vỏ và đầu nhọn, đem tẩm cùng với rượu, rồi đem sao qua, ki dùng giã dập

  • Tùy vào từng trường hợp, có khử dầu (giá dập rồi bọc giấy bản rồi ép cho dầu thấm ra, bỏ giấy bản), để làm giảm bớt tính mạnh của đào nhân (đối với trường hợp cơ thể hư)

Khi bảo quản đào nhân phải kiểm tra thường xuyên vì dược liệu rất dễ bị sâu mọt. Do đó nên bảo quản ở nơi khô ráo, đóng trong lọ kín có vôi sống và đóng kín bao bì sau khi dùng.

Thành phần hóa học

Trong đào nhân có chứa đến 50% dầu béo; tinh dầu chiếm 0,5%; amygdalin chiếm đến 3,5%. Ngoài ra, có chứa các hoạt chất khác như vitamin B1, dầu lipit, men đường lactate, Oleic acid, emulsin, men khổ hạnh nhân, glucosid khổ hạnh nhân,… Ngoài ra, còn có các hoạt chất khác.

Lá đào có axit tanic, cumarin, amygdalin.

Tác dụng dược lý

Trong Đông y

Dược liệu có tác dụng nhuận tràng thông tiện và hoạt huyết khu ứ. Do đó có công dụng chính trong việc chữa những chứng đau bụng sau sinh, đau kinh, kinh bế, phế ung, trưng hà tích tụ, đại tiện táo bón, chấn thương do ngã đau, trường ung.

Dược liệu có vị đắng có thể nhuận tràng táo bón, tả huyết nhiệt, nên khi dùng thuốc có thể dùng cả vỏ, đem tán vụn rồi cho thuốc đi vào kinh can phá súc huyết và trục nguyệt thủy. Đới với trường hợp chân trái đau nhiều, chân tay tê dại, bán thân bất toại bên trái, dùng thuốc để thư kinh hành huyết hoạt huyết, có công dụng giúp khu ứ sinh tân. Nếu lấy dược liệu bỏ vỏ và đập nát để dùng, thuốc đi vào đại tràng trị huyết táo tiện nan, huyết khô tiện bế để thu hòa huyết, nhu thuận lương huyết, có tác dụng khai hết thông trệ

Ngoài ra, trong các sách Y học cổ truyền có ghi chép lại nhiều tác dụng   của đào nhân đối với sức khỏe chẳng hạn như:

  • Giảm hen suyễn, ho, đau tức ngực
  • Ngăn ngừa các loại vi khuẩn gây bệnh và có công dụng kháng viêm
  • Đinh nhọt sưng tấy, ứ huyết
  • Điều trị táo bón và hỗ trợ tiêu hóa đối với người già và phụ nữ sau sinh

Trong y học hiện đại

Dược liệu có tác dụng tăng lưu lượng máu, tăng mức cAMP trong tiểu cầu, giãn mạch, ức chế màu ngưng tụ, cầm máu đối với sản phụ sinh con so, co tử cung.

Dược liệu có tác dụng giúp giảm ho hiệu quả

Theo thí nghiệm thực tế trên súc vật, dược liệu có tác dụng kháng viêm ở giai đoạn đầu

Glucoxit khổ hạnh nhân có công dụng làm ức chế tế bào ung thư có chọn lọc

Dược liệu có tác dụng nhuận tràng do thành phần lipit của dược liệu chiếm đến 45%

Tác dụng dược lý của đào nhân
Tác dụng dược lý của đào nhân

Công dng và liu dùng

Đào nhân có công dụng:

  • Nhuận tràng, thông tiện
  • Kinh bế, rối loạn kinh nguyệt, đau kinh do ứ huyết
  • Viêm tắc động mạch
  • Chữa táo bón
  • Chữa chứng bại liệt nửa người
  • Chứng đau vùng tim đột ngột
  • Điều trị bệnh đái tháo đường
  • Rôm sảy, chốc lở, sưng âm hộ
  • Điều trị thối tai ở trẻ nhỏ
  • Chữa bệnh sốt rét
  • Điều trị đau nhức răng, sâu răng
  • Khí huyết không thông, ho lao, suy nhược cơ thể
  • Tổn thương do té ngã,…

Liều dùng

Đối với đào nhân: Theo khuyến cáo chỉ được dùng tối đa 4 – 16g /ngày.

Lá đào: Lá thường được dùng nấu tắm chữa ghẻ, lởi, ngứa. Lá đào đem giã nát, thêm nước lọc, để lấy nước cất lá đào như cách chế lấy nước cất lá mơ sẽ được nước cất lá đào. Do đó nước cất lá đào có công dụng và liều dùng giống như nước cất lá mơ

Những bài thuốc chữa bệnh từ đào nhân

Chữa bệnh sốt rét

Lấy 100 hạt đào nhân bỏ vỏ và cả đầu nhọn rồi cho vào tô sữa nghiền thành cao (lưu ý tuyệt đối không cho thêm nước lạnh). Sau đó cho 12g hoàng đơn  vào rồi vo viên to cỡ hạt ngô đồng. Khi uống mặt ngước về phía Bắc trước khi lên cơn, mỗi làn uống 3 viên và uống với nươc nóng.

Chữa bộ phận sinh dục nam bị đau, ngứa

Lấy 15 hạt đào nhân thêm 2 chén giấm và 1 chén muối hạt. Đem tất cả dược liệu sắc cùng với nước và uống trong ngày. Hoặc lấy một ít đào nhân đem tán thành bột, mỗi lần uống 8g, ngày dùng 2 lần, uống với rượu nóng. Hoặc có thể đem đào nhân giã nát rồi đắp lên chỗ đau.

Chữa những bệnh lý sau sinh ở phụ nữ

Lấy 1200 đào nhân đã  tách vỏ đem rang vàng rồi giã vụn. Rồi cho thêm ít rượu gạo vào giã nát tạo nhân thành hỗn hợp sệt. Sau đó đem nấu cách thủy khoảng 1 tiếng, trữ trong lọ thủy tinh rồi dùng dần. Mỗi lần uống 1 thìa canh và uống với rượu nóng.

Chữa viêm tắc động mạch

Chuẩn bị đào nhân, đương quy, huyền sâm, kim ngân hoa, đan sâm, hồng hoa, xuyên khung, xích thược, ngưu tất, địa long mỗi dược liệu 10g; Nga truật, địa miết trùng, tam lăng mỗi dược liệu 6g; Cam thảo, thủy điệt, manh trùng mỗi dược liệu 3g. Đem tất cả sắc thuốc và uống trong ngày.

Chữa ho, hen suyễn gây tức ngực

Lấy 120g đào nhân đã tách vỏ và bỏ đầu nhọn cùng một chén nước lớn rồi nghiền lấy nước cốt. Sau đó trộn chung với 2 chén nước cơm để nấu cháo, ăn khi cháo còn nóng.

Những bài thuốc từ đào nhân
Những bài thuốc từ đào nhân

#header-newsletter-signup

Phòng ngừa không khí độc và dịch khí khi đi rừng

Lấy 160g đào nhân, ngô thù du và muối mỗi thứ 160g. Đem tất cả sao vàng rồi cho vào bình thủy tinh kín trong 7 ngày. Sau đó bỏ muối và ngô thù du đi, tách bỏ vỏ đào nhân và loại bỏ đầu nhọn. Mỗi lần dùng 10 – 20 hạt.

Chữa da đen xám, suy nhược cơ thể, ăn không ngon

Lấy 500 hạt đào nhân và 120g ngô thù du rang ở nhiệt độ lớn. Sau đó tách bỏ vỏ, kiểm tra thấy đào nhân vàng là được, nhanh tay cho vào bình thủy tinh rồi đậy kín, không để không khí lọt ra ngoài. Uống cùng với rượu nóng, uống trước bữa ăn 30 phút hoặc lúc bụng đói.

 

Chữa liệt nửa người

Lấy 2700 hạt đào nhân đã tách bỏ vỏ và đầu nhọn. Đem dược liệu ngâm với rượu trong khoảng 21 ngày. Sau đó đem ra phơi khô rồi tán thành bột mịn vo thành viên hoàn có kích thước cỡ hạt ngô. Lần uống 20 vieen và uống với rượu nóng.

Chữa các vết thương do té ngã, bị đánh đập

Chuẩn bị đào nhân, đại hoàng, đương quy, kinh giới mỗi dược liệu 12g; Xuyên khung, giá trùng, quế tấm mỗi dược liệu 6g; bồ hoàng 8g; Cam thảo 4g. Đem tất cả các dược liệu sắc cùng với đồng tiện.

Lưu ý khi sử dụng đào nhân

Đào nhân cũng giống như các dược liệu khác không phải ai cũng có thể sử dụng những bài thuốc từ đào nhân. Đặc biệt là đối với những đối tượng bị mẫn cảm hoặc dị ứng với một số thành phần của thuốc. Hoặc đối với những đối tượng sau:

  • Phụ nữ không ứ trệ, phụ nữ đang mang thai tuyệt đối không nên dùng
  • Sinh xong đau bụng do huyết hư, kinh bế, táo bón do tân dịch không nên dùng
  • Huyết táo, hư nên thận trọng khi dùng

Tuy nhiên trong quá trình sử dụng các vị thuốc từ đào nhân nếu gặp bất cứ vấn đề nào bất thường nên ngưng dùng ngay và đến gặp trực tiếp bác sĩ để được hỗ trợ. Nếu muốn dùng những bài thuốc từ đào nhân, tốt nhất nên tham khảo ý kiến các chuyên gia hoặc các bác sĩ trước khi sử dụng nhé

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Liên hệ
Liên hệ