Tục đoạn có tác dụng gì?

Tuy tục đoạn là một loại cây mọc hoang nhưng nó có nhiều hoạt chất khá đa đạng được sử dụng chữa một số bệnh như đau nhức xương khớp, rong kinh, băng huyết, cầm máu, giảm đau, bong gân, bệnh tiền liệt tuyến, phong thấp, bồi bổ cơ thể, lợi sữa,… Vậy tục đoạn có tác dụng gì? Tục đoạn chữa bệnh gì? Để hiểu rõ hơn về công dụng của tục đoạn, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu công dụng của tục đoạn qua bài viết sau đây.

Tục đoạn là gì?

Cây tục đoạn thuộc họ tục đoạn có tên khoa học là Dipsacus japonicus Miq và chúng còn thường được gọi với những tên gọi khác như sâm nam, rễ kế, đầu vù,…

Tục đoạn có tác dụng gì?
Tục đoạn có tác dụng gì?

Cây tục đoạn là thuộc loại cây thân thảo, sống lâu năm có thể cao tới khoảng 1,5-2m. Thân có 6 cạnh, mỗi cạnh có một hàng gai thưa thớt dọc hai bên, cây phân thành nhiều nhánh. Các gai quặp xuống dưới, càng lên trên càng mau dần.

Lá mọc đối nhau, không có cuống, có bẹ bao quanh cành hoặc thân. Lá non có phiến lá nhỏ, có răng cưa dài, đầu lá nhọn, thuôn dài. Các gân lá cách, ở mặt dưới lá có một hàng gai nhỏ, cứng, nhưng càng lên cao sẽ càng mềm ra. Khi lá già sẽ có răng cưa sâu hơn lá non, phiến lá chia 3 – 9 thùy, gân lá có gai nhỏ như lá non và răng cưa mau đều hơn lá non.

Cụm hoa có thể hình trứng hoặc hình cầu, các hoa có màu trắng, có lá bắc dài khoảng 1-2 cm. Các cành hoa thường dài khoảng 10-20 cm và gồm 6 cạnh có lông cứng. Quả bế có màu trắng xám, thường có 4 cạnh, dài khoảng 5-6mm, còn lá đài sót lại.

Mô tả dược liệu

Rễ dược liệu có hình trụ, đầu ở trên to, hơi cong và thuôn nhỏ dần ở đầu dưới. Bên ngoài của dược liệu có màu nâu nhạt đến nâu xám, có nhiều rãnh dọc, nếp nhăn và có nhiều lỗ bi nhỏ nằm ngang. Dược liệu tục đoạn khi bẻ dễ bị gãy và bề mặt bị lởm chởm.

Khi cắt mặt cắt có hình bầu dục hoặc hình tròn. Trên bề mặt lát phần vỏ cây có màu lọc sẫm hoặc màu nâu vàng, các bó mạch sắp xếp theo đường xuyên tâm, vòng sẫm phát triển theo tầng. Dược liệu tục đoạn có vị đắng, hơi ngọt và có mùi nhẹ.

Khu vực phân bố

Theo nhiều tài liệu ghi chép lại, cây có nguồn gốc từ Trung Quốc mọc ở Vân Nam, Tây Tạng và chúng di thực vào Việt Nam cũng khá lâu đời.

Ở nước ta, cây tục đọan thường mọc hoang chủ yếu ở các tỉnh thuộc vùng núi phía Bắc như Lạng Sơn, Hà Giang, Lào Cai,…

Thu hái, chế biến

Củ tục đoạn thường được thu hoạch vào mùa đông, khoảng tháng 11 – 12 hàng năm. Khi thu hoạch, ta tiến hành đào rễ già, sau đó đem về rửa sạch cát, cắt bỏ phần trên của cổ rễ và các rễ con, sau đó đem dược liệu phơi dưới bóng râm hoặc sây khô ở nhiệt độ thấp hoặc có thể sơ chế dược liệu theo 2 cách sau đây:

Tục đoạn chế rượu hay tim tục đoạn: Cắt tục đoạn thành lát mỏng, phun đều rượu rồi ủ ấm khoảng 30-60 phút để dược liệu ngấm đều. Sau đó, lấy dược liệu tẩm rượu đem sao ở nhiệt độ vừa phải cho đến khi dược liệu có màu hơi đen và tỷ lệ sử dụng là 10kg tục đoạn thì tẩm với 1 lít rượu;

Tục đoạn chế muối hay diêm tục đoạn: Lấy 10kg tục đoạn cắt lát và 200g muối, đem hòa tan muối vào khoảng 500ml nước, phun vào dược liệu và ủ khoảng 30-60 phút để muối ngấm vào lõi dược liệu. Sau đó, đem dược liệu sao ở nhiệt độ vừa phải đến khi dược liệu khô hoàn toàn là được.

Thành phần hóa học – Tục đoạn có tác dụng gì?

Theo các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy những thành phần trong dược liệu tục đoạn gồm saponin, tanin, tinh dầu, chất màu, một loại alkaloid có tên lamiin, dipsacin,… Trong đó, hoạt chất tanin khá quen thuộc trong y học.

Tác dụng dược lý – Tục đoạn có tác dụng gì?

Trong đông y tục đoạn có tác dụng gì?

Theo đông y, tục đoạn có vị đắng, cay, tính hơi ôn nên được quy vào 2 kinh can và thận. Dược liệu tục đoạn có tác dụng chữa băng lậu đới hạ, an thai, đau lưng, mỏi gối, đau nhức răng, liệt dương, khó ngủ, bệnh tiền liệt tuyến, bong gân, giảm đau bụng kinh, điều hòa kinh nguyệt, cầm máu, gãy xương, lợi sữa,…

Trong y học hiện đại tục đoạn có tác dụng gì?

  • Nước sắc của loại dược liệu này có tác dụng tiêu mủ, khả năng giảm đau, cầm máu, tăng sữa và thúc đẩy quá trình tái sinh.
  • Huyết áp, nhịp tim và biên độ mạch tăng khi sử dụng Dypsacuspilosus được áp dụng cho chó và mèo, theo một nghiên cứu về một loại cùng chi với tục đoạn.
  • Dypsacuspilosus có tác dụng gây mê mạnh khi được thử nghiệm trên tủy sống của ếch.

Những bài thuốc chữa bệnh từ tục đoạn

Chữa động thai

Lấy 80g tục đoạn đã tẩm rượu, 80g đỗ trọng đã tẩm với nước gừng rồi đem sao đến khi đứt tơ và 100g táo đỏ. Tiếp đó đem tục đoạn và đỗ trọng tán thành bột mịn, còn táo đỏ thì lấy thịt và tách bỏ hạt, rồi giã nát trộn các bột dược liệu với đại táo, vo thành viên hoàn to bằng hạt bắp. Mỗi ngày uống 30 viên, uống kèm với nước cơm và bài thuốc này chữa động thai cho phụ nữ mang thai 2 – 3 tháng.

Chữa băng huyết – Tục đoạn có tác dụng gì?

Lấy tục đoạn, a giao, sơn thù mỗi loại dược liệu 20g; Bạch truật, thăng ma, bạch thược, thục địa, hoàng kỳ, xuyên khung, bạch phục linh, nhân sâm, đương quy, bào khương thán mỗi loại dược liệu 8g; 4g cam thảo và 4g nhục quế. Sau đó đem các vị thuốc trên sắc với 1 thăng nước, sắc trên lửa nhỏ và chia ra làm nhiều lần uống trong ngày.

Chữa phong thấp ở người cao tuổi

Lấy tục đoạn, huyết đằng, bưởi bung mỗi loại 16g; Cà gai leo, tế tân, cẩu tích, chích thảo, xuyên khung mỗi loại 12g; Phòng phong và quế chi mỗi loại 10g. Đem sắc lấy nước đặc chia làm 2 – 3 lần uống hết trong ngày, ngày uống 1 thang, dùng khi khớp đau mỏi kèm cứng khớp, đi đứng chậm, tay chân lạnh, suy nhược cơ thể.

Hoặc lấy 20g tục đoạn; Thổ phục linh, rễ bưởi bung mỗi loại 16g; Xương bồ, cam thảo, tang chi, rễ cỏ xước mỗi loại 12g và 10g quế chi. Đem các vị thuốc sắc với 1 thăng nước, lấy 350ml thuốc chia làm 2 lần uống trong ngày, dùng chữa đau khớp do thời tiết, trằn trọc, khó ngủ, ngủ ít.

Hoặc lấy tục đoạn, rễ cúc tần, hà thủ ô chế mỗi loại 12g; Độc hoạt, đơn hoa, thổ phục linh mỗi loại 16g; Thiên niên kiện, quế chi mỗi loại 10g; Dùng tương tự như bài thuốc đầu tiên.

Hoặc lấy tục đoạn, hoài sơn, ngũ gia bì, hy thiêm, độc hoạt, kinh giới mỗi loại dược liệu 16g; Cẩu tích, liên nhục, hà thủ ô chế, đơn hoa mỗi loại 12g và 10g phòng phong. Đem các dược liệu sắc 3 lần lấy nước đặc, chia làm 3 lần uống trong ngày, dùng chữa đau tức ngực kèm khó thở, đau khớp chạy từ khớp này sang khớp khác có dấu hiệu sốt.

Thậm chí có thể lấy tục đoạn, rễ cúc tần, lá lốt, cà gai leo, hà thủ ô chế, chích thảo mỗi loại dược liệu 12g; Quế chi, thiên niên kiện mỗi loại 10g; Ngải diệp, rễ bưởi bung, rễ cỏ xước mỗi loại 16g. Sắc lấy nước uống, uống khi còn ấm, dùng chữa đầu khó cử động kèm cảm giác tê bì, đau vai cổ lan xuống 1 bên cánh tay.

Chữa viêm tai giữa mãn tính – Tục đoạn có tác dụng gì?

Lấy tục đoạn, thổ phục linh mỗi loại 20g; Cây cứt lợn, bạch chỉ nam, bưởi bung, kinh giới, nam hoàng bá mỗi loại dược liệu 16g; Liên kiều, sài hồ, trần bì, hương phụ mỗi loại dược liệu 12g; Cam thảo, ngân hoa và xuyên khung mỗi loại 10g. Đem sắc trên 1 thăng nước để thu 300ml thuốc, chia làm 2 lần uống trong ngày.

Chữa thiếu sữa, tắc sữa ở phụ nữ sau sinh

Lấy 15g tục đoạn, 9g thiên hoa phấn, 5g đương quy, 5g xuyên khung, 6g xuyên sơn giáp đã rang cháy và 6g ma hoàng. Đem sắc lọc lấy nước dùng đến sữa về nhiều và hết tắc sữa.

Kinh nguyệt ra quá nhiều

Lấy 10g tục đoạn, 10g đương quy, 3g xuyên khung, 3g ngải diệp và 12g thục địa. Đem dược liệu sắc lấy nước đặt, ngày uống 1 thang, thời gian uống theo đúng chỉ định mà bác sĩ chuyên khoa đưa ra.

Chữa tiêu đờm – Tục đoạn có tác dụng gì?

Lấy tục đoạn, tang diệp mỗi loại 20g; Trần bì, cát cánh, bách bộ, cam thảo mỗi loại dược liệu 12g; Lá lốt, lá xương sông mỗi loại 16g; Xa tiền, bán hạ, thiên niên kiện, tế tân mỗi loại 10g; 8g sinh khương và 6g nhục quế. Đem sắc lấy nước đặc, ngày uống 3 lần, ngày uống 1 thang.

Lưu ý khi dùng vị thuốc tục đoạn

  • Không dùng cho những người bị chứng thực nhiệt.
  • Thuốc có hiệu quả ở các mức độ khác nhau tùy theo cơ địa của mỗi người.
  • Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất.
  • Loại thảo dược này phải được bảo quản ở nơi thoáng mát, không ẩm ướt để không làm mất tác dụng của thuốc.

One thought on “Tục đoạn có tác dụng gì?

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Liên hệ
Liên hệ