Sâm bố chính có tác dụng gì?

Sâm bố chính có hình dáng giống như cây nhân sâm, nó có công dụng chủ yếu là hỗ trợ điều trị các bệnh liên quan đến đường hô hấp. Từ lâu, trong đông y cây sâm bố chính có công dụng chữa lao phổi ở trẻ, bổ khí huyết, rối loạn kinh nguyệt, thận suy yếu, suy nhược cơ thể, viêm họng, viêm phế quản, sốt và ho dai dẳng, gầy còm chậm lớn,… Vậy sâm bố chính có tác dụng gì? Hoa sâm bố chính có tác dụng gì? Để hiểu rõ hơn về công dụng của sâm bố chính, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau.

Sâm bố chính là cây gì?

Cây sâm bố chính thuộc họ cẩm quỳ hay còn được goi là họ bông hoặc họ dâm bụt, có tên khoa học là Hibiscus Sagittifolius. Cây còn được gọi với nhiều tên gọi khác như nhân sâm Phú Yên, thổ hào sâm, sâm khu năm, sâm báo,…

Sâm bố chính có tác dụng gì?
Sâm bố chính có tác dụng gì?

Cây sâm bố chính là loại cây thảo sống lâu năm, cây mọc đứng yếu. Đôi khi cây dựa vào các cây xung quanh thường có chiều cao hơn 1m. Rễ mầm  thường có màu vàng nhạt hoặc màu trắng nhạt, đường kính 1,5-2cm. Rễ mập, to nhiều rễ hình người trông rất giống nhân sâm.

Lá mọc so le ở phía gốc cây hình trái xoan, đầu phiến lá không nhọn, phần cuối phiến lá có hình mũi tên hoặc hình tim. Các lá ở ngọn càng lên trên lá càng nhỏ, lá kèn hình sợi có ít lông dài, mặt trên lá có lông đơn hoặc hình sao.

Hoa sâm bố chính mọc đơn độc ở kẽ lá, có màu đỏ hoặc hồng hoặc phớt vàng, đường kính tới 8 cm, cuống hoa dài 5-8cm, hơi phồng đầu và có hoa cứng. Tiểu đài có lông tua tủa, được cấu tạo bởi 7- 10 bộ phận, dài 12 – 14mm, đài hoa hình túi, đài tách ra rụng sớm, ở ngọn có vài răng nhỏ, 5 cánh hoa mọc ở ngọn dài 5 – 6cm, rộng 3 – 4cm. Bao phấn phủ đầu nhụy màu đỏ đến tận gốc, bầu có nhiều lông, có 5 vòi, có tuyến.

Quả có hình trứng, dài gấp 3 lần tiểu đài, mặt ngoài có lông, quả khi chín nứt thành 5 mảnh vỏ, cả mặt trong và mặt ngoài đều có lông. Hạt có màu nâu, có hình quả thận, bên ngoài thô ráp có nhiều đường vân rất sát nhau tạo thành các gợn hoặc ụ màu vàng.

Sâm bố chính có mấy loại?

Dựa vào màu sắc của hoa sâm bố chính, chia chúng thành 4 loại:

Sâm bố chính hoa đỏ tươi

Hoa to có 5 cánh mỏng, rễ có ít phân nhánh và chứa nhiều giá trị dược tính cao nhấttrong các loại, cây thường mọc ở các vùng đồi núi Tây Nguyên và khu vực miền Đông Nam Bộ,. Nhưng vì chúng không có sự chăm sóc và trồng riêng biệt nên chúng đang khan hiếm.

Sâm bố chính hoa hồng phấn

Loại này có hàm lượng dinh dưỡng thấp hơn loại hoa đỏ nên thường được trồng chủ yếu làm cảnh ở vùng đồng bằng.

Sâm bố chính hoa đỏ hồng

Loại sâm này phát triển tốt và được sản xuất ở nhiều nơi cho sản lượng lớn từ 1000 – 1200kg/1000 mét vuông, thích hợp với nhiều loại đất, bao gồm cả đất đồng bằng phù sa và đồi núi thấp.

Sâm bố chính hoa vàng

Hay còn được gọi là cây vông vang, loài này không có củ và có thân cao từ 1m đến 2m.

Khu vực phân bố

Ở nước ta, cây sâm bố chính thường mọc hoang ở nhiều nơi và thường được trồng ở nhiều nơi ở khu vực Tây Nguyên, các tỉnh Nam Trung Bộ. Sâm bố chính thường được tìm thấy ở các tỉnh phía Nam như Tây Nguyên, Quảng Nam, Bình Thuận,…

Ngoài ra, cây sâm bố chính còn được tìm thấy ở một số tỉnh thuộc phía nam Trung Quốc và khu vực Đông Dương.

Dược liệu sâm bố chính có hình dáng khá giống với đẳng sâm rừng. Nhưng củ sâm bố chính chắc hơn, có vỏ xù xì và thịt nhầy hơn đẳng sâm rừng.

Thu hái, chế biến

Củ sâm bố chính thường được thu hoạch chủ yếu vào mùa đông và có các phương pháp chế biến khác nhau tùy theo nhu cầu sử dụng tươi hay khô:

  • Sâm bố chính tươi: Củ sâm bố chính sau khi thu hoạch về, đem rửa sạch, cắt bỏ hết phần rễ con xung quanh, ngâm nước vo gạo rồi để qua đêm. Sau đó vớt ra để ráo, đem sắc uống hoặc ngâm với rượu trên 40 độ.
  • Sâm bố chính khô: Dược liệu sau khi ngâm nước vo gạo thì đem cắt thành từng lát mỏng hoặc để nguyên củ đồ chín, đem phơi hoặc sấy khô.

Thành phần hóa học – Sâm bố chính có tác dụng gì?

Rễ dược liệu sâm bố chính chứa 35 – 40% chất nhầy; 14,15% tinh bột; 3,96% lipid gồm acid oleic; acid stearic; acid linolenic; acid myrisric; acid palmitic.

Hàm lượng protid chiếm 1,26g%, protein toàn phần chiếm 0,23g%. Các axit amin gồm 11 chất, các khoáng chất tốt cho cơ thể như canxi, sắt, đồng, magie, natri, kẽm, photpho,…

Tác dụng dược lý – Sâm bố chính có tác dụng gì?

Trong đông y sâm bố chính có tác dụng gì?

Theo đông y, sâm bố chính có vị ngọt, đắng, có tính mát nên được quy vào các kinh phế, tỳ, tâm và thận. Sâm bố chính có tác dụng chữa suy nhược cơ thể, suy nhược thần kinh, động kinh, suy dinh dưỡng, mất ngủ, ra nhiều mồ hôi, suy giảm sinh lý, động kinh, tiêu hóa trì trệ, thiếu máu, an thần, hen suyễn,

Hoa sâm bố chính có tác dụng gì?

Các nghiên cứu về dược liệu sâm bố chính không thấy nói đến công dụng của hoa sâm bố chính. Vì sâm bố chính thuộc họ hoa dâm bụt nên cũng có thể để thấy được rằng, hoa sâm bố chính cũng có công dụng hạ huyết áp.
Chính vì khả năng điều trị bệnh cao huyết áp nên khi sử dụng hoa sâm bố chính sẽ gây cảm giác thèm ngủ, buồn ngủ. Bên cạnh đó, hoa sâm bố chính không có tác dụng an thần.

Trong y học hiện đại sâm bố chính có tác dụng gì?

Cao cồn sâm bố chính khi cho chuột nhắt trắng uống hoặc tiêm phúc mạc làm giảm khả năng hoạt động tự nhiên của chuột.

Bên cạnh đó, cao sâm bố chính có thể làm tăng tác dụng gây ngủ của thuốc an thần barbituric và kéo dài thời gian ngủ. Chuột được cho uống pentetrazol có tác dụng chống co giật ở chuột.

Từ các thí nghiệm trên cho thấy, dược liệu có khả năng ức chế các hoạt động của hệ thần kinh trung ương và giúp an thần.

Những bài thuốc chữa bệnh dân gian từ dược liệu sâm bố chính

Chữa rối loạn kinh nguyệt

Lấy 16g sâm bố chính, 16g ích mẫu, 16g ngải cứu, 10g củ ấu, 12g củ cây gai, 20g thục địa, 20g cỏ nhọ nồi. Đem cỏ nhọ nồi và ngải cứu sao vàng, kết hợp với các thành phần còn lại thành 1 thang thuốc rồi đem sắc lấy 200ml nước đặc chia làm 3 lần uống trong ngày. Mỗi ngày uống 1 thang để cải thiện tình trạng rối loạn kinh nguyệt như chậm kinh, tắc kinh, rong kinh,…

Chữa trầm cảm, lo âu – Sâm bố chính có tác dụng gì?

Lấy 16g sâm bố chính; Hà thủ ô, bá tử nhân, củ mài, ích trí mỗi loại 12g; Cam thảo dây, táo nhân, xương bồ, thủy ngọc, liên tu mỗi loại dược liệu 8g và 4g nhục quế. Đem tất cả dược liệu trên rửa sạch rồi sắc với 500ml nước, đun đến khi nước sắc lại còn 300ml. Chia thuốc làm 2 lần uống trong ngày sẽ có tác dụng an thần, giảm trầm cảm, lo âu, căng thẳng.

Chữa suy nhược thần kinh

Lấy 20g sâm bố chính; Mộc hương, tần quy, hoa cúc, sơn khương, táo nhân, long nhãn, dư dung mỗi loại dược liệu 8g; Tiểu thảo, phục linh mỗi loại 6g và 12g hoàng kỳ. Đem tất cả dược liệu sắc với nước đặc, chia uống vài lần, mỗi lần uống 1 thang.

Giúp tăng cường sinh lý

Lấy sâm bố chính và sâm cau đều dùng ở dạng khô mỗi loại 1kg, 300g cương tiền và 10 lít rượu trắng cao độ. Đem 3 dược liệu trên sao vàng hạ thổ, ngâm rượu trong 30 ngày, mỗi ngày có thể uống 2 – 3 lần, mỗi lần uống 15ml.

Chữa ho – Sâm bố chính có tác dụng gì?

Lấy 10g sâm bố chính và 8g quốc lão, đem sắc với 500ml nước, đến khi nước sắc còn 200ml thì ngưng, chia 2 lần uống trong ngày, mỗi ngày uống 1 thang.

Chữa thiếu máu – Sâm bố chính có tác dụng gì?

Lấy sâm bố chính, hạt sen, hà thủ ô mỗi loại dược liệu 100g; 40g cam thảo; 12g thảo quả; 8g đại hồi. Đem tất cả dược liệu tán mịn thành bột, vo thành viên, ngày uống 20g, ngày uống 2 lần.

Cách sử dụng sâm bố chính

Trong các bài thuốc dùng chữa bệnh, sâm bố chính thường được kết hợp với nhiều loại dược liệu khác nhau như ba kích, kim tiền thảo,… Tuy nhiên, người bệnh nên có sự tư vấn từ các bác sĩ chuyên khoa để các bài thuốc này phát huy hiệu quả và an toàn trong suốt quá trình sử dụng.

Ngoài ra, để bồi bổ sức khỏe và cải thiện chức năng của hệ miễn dịch, dược liệu được chế biến và bảo quản theo nhiều cách khác nhau.

Sâm bố chính ngâm rượu

Lấy sâm bố chính đem sao vàng hạ thổ, sơ chế sạch, cứ 1 kg sâm bố chính tươi thì ngâm với 10 lít rượu trắng 40 độ. Ngâm với rượu từ 1 – 2 tháng để hút hết chất dinh dưỡng trong sâm bố chính. Mỗi ngày dùng 1 – 2 chén nhỏ giúp người bệnh tăng cường chức năng sinh lý.

Cắt lát sâm bố chính phơi khô

Để bảo quản dược liệu được lâu hơn, người ta thường cắt dược liệu thành thành từng lát mỏng rồi đem phơi nắng cho khô. Sâm bố chính khô thường được dùng để sắc hoặc pha trà uống hàng ngày. Sau một thời gian sử dụng, bạn sẽ cảm thấy sảng khoái, khỏe khoắn, ngủ ngon và ăn ngon miệng hơn.

Nhân sâm ngâm mật ong

Sâm bố chính đem cắt lát mỏng rồi ngâm với mật ong nguyên chất sẽ làm tăng dược tính của cả hai loại dược liệu này.

Sâm bố chính ngâm mật ong đựng trong lọ kín từ 2-3 tháng. Mỗi ngày chỉ cần ăn 2-3 lát sâm hoặc pha trà uống có thể cải thiện đáng kể sức khỏe của bạn. Nhân sâm sau khi ngâm mật ong có thể dùng được cho cả người già và trẻ em.

Những lưu ý khi dùng sâm bố chính

  • Không đươc tự ý sử dụng sâm bố chính khi chưa có sự cho phép và giám sát của bác sĩ có kinh nghiệm chuyên môn
  • Mua nguyên liệu từ các nguồn rõ ràng, dược liệu sâm bố chính mọc tự nhiên sẽ có chất lượng tốt hơn.
  • Vì sâm bố chính có tính mát nênkhi dùng cho người bệnh có thể hư hàn, cần phải tẩm với gừng và sao kỹ trước khi dùng.
  • Không bao giờ sử dụng sâm bố chính kết hợp với lê lô.
  • Khi ngâm rượu nên dùng bình gốm hoặc bình thủy tinh để ngâm nhằm đảm bảo chất lượng của rượu.
  • Tránh sử dụng các chất kích thích trong quá trình sử dụng dược liệu sâm bố chính.
  • Nếu bạn đang dùng thuốc tây vui lòng tham khảo ý kiến ​​bác sĩ để đảm bảo không có sự tương tác giữa chúng.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Liên hệ
Liên hệ