Khương hoạt có tác dụng gì? Những bài thuốc chữa bệnh từ khương hoạt

Khương hoạt là loại dược liệu có nguồn gốc từ Trung Quốc, do có chứa nhiều đặc tính làm thuốc nên được sử dụng phổ biến trong đông y. Vị thuốc khương hoạt đươc sử dụng trong các bài thuốc đông y để điều trị đau nhức xương khớp, thấp khớp, thương hàn, phù thũng, nhức đầu, sốt không ra mồ hôi,… Vậy khương hoạt là gì? Khương hoạt có tác dụng gì? Khương hoạt chữa bệnh gì? Để biết chi tiết hơn về tác dụng của khương hoạt, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết hơn qua bài viết sau đây.

Khương hoạt là gì?

Khương hoạt thuộc họ hoa tán Apiaceae, có tên khoa học là Notopterygium incisum Ting. Bên cạnh đó, khương hoạt còn được gọi với các tên gọi khác như xuyên khương hoạt, hồ vương sứ giả, khương thanh, tây khương hoạt,…

Hình ảnh khương hoạt

Khương hoạt có tác dụng gì?
Khương hoạt có tác dụng gì?

Cây khương hoạt là một loài cây sống lâu năm với cao khoảng 0.5 – 1m, cây không phân nhánh, phía dưới thân hơi tím, toàn thân cây có mùi thơm đặc trưng. Phần thân rễ to hình trụ, chia thành đốt, mọc thành cụm có màu nâu và có mùi thơm.

Các lá mọc so le nhau dạng lá kép lông chim, chia thành nhiều thùy, mép lá có răng cưa. Mặt dưới lá có màu xanh lục, mặt trên màu tím nhạt, cuống lá phát triển thành bẹ ôm lấy thân.

Hoa có kích thước rất nhỏ, màu trắng, xếp thành tán kép. Quả bế đôi, hình thoi dẹt, màu nâu đen, hai mặt, trục phát triển thành gai.

Mô tả dược liệu

Thân rễ dược liệu có hình trụ, hơi cong queo với chiều dài 4 – 13cm, đường kính 0.6 – 2.5cm. Mặt ngoài dược liệu có màu nâu đến nâu đen, nơi bị tróc lớp vỏ ngoài có màu vàng, các đốt cách nhau ngắn có vòng mấu nhỏ gần liền nhauhoặc giữa các đốt kéo dài dạng đốt tre, còn được gọi là trúc tiết khương.

Các đốt có nhiều rễ con, dạng bướu hoặc dạng điểm, có vảy, màu nâu. Thể nhẹ, chất xốp, giòn dễ bẻ gãy, mặt bẻ không bằng phẳng và có nhiều vết nứt. Vỏ màu nâu vàng đến nâu sẫm, có chất dầu, điểm chấm dầu màu nâu, phần gỗ màu trắng vàng, lõi xếp theo hướng xuyên tâm rõ, lõi có màu vàng đến vàng nâu. Dược liệu khương hoạt có vị hơi đắng, cay và có mùi thơm.

Khu vực phân bố – Khương hoạt có tác dụng gì? 

Cây khương hoạt được phân bố chủ yếu ở Trung Quốc, chúng mọc hoang ở các tỉnh Tứ Xuyên, Cam Túc, Thiểm Tây, Thanh Hải,… Chúng thường sống ở các bìa rừng, đồng cỏ, bụi rậm, ở những đoạn dốc cao.

Mặc dù, khương hoạt di thực vào nước ta từ sớm, nhưng chưa phát triển nhiều, cây phát triển ở phạm vi 1600 – 5000m trên mực nước biển.

Thu hái, chế biến

Người ta thường sử dụng rễ (còn được gọi là điều khương) và thân rễ (còn được là tằm khương). Phần thân rễ và rễ được thu hoạch vào mùa thu, chỉ nên chọn nhưng rễ to, đầu cứng và thịt nâu sậm. Dược liệu sau khi thu hoạch về đem cắt bỏ các rễ con rồi đem phơi nắng hoặc sấy khô và bảo quản dùng dần hoặc có thể tẩm dược liệu với nước cho mềm rồi cắt thành từng miếng mỏng rồi đem phơi khô.

Tằm khương: Là phần thân rễ ngầm của cây khương hoạt, có hình trụ tròn hoặc hơi cong, dài 3.3 – 10cm, đường kính 0.6 – 2cm, hình dáng giống con tằm. Có gốc của thân cây ở đỉnh, mặt ngoài màu nâu, có nhiều đốt vòng nổi lên chi chít, trên các đốt vòng nổi lên như cái bướu. Chất nhẹ, xốp, dễ gãy, mặt gãy không phẳng, có hoa văn, rỗng, ở giữa có màu trắng vàng nhạt, vỏ ngoài màu đỏ nâu, có mùi thơm rõ rệt và đặc biệt.

Điều khương: là rễ khương hoạt, dài 3.3 – 16.6cm, đường kính 0.3 – 1.6cm, hình trụ tròn hoặc phân nhánh. Mặt ngoài dược liệu màu nâu, vân dẹt, mặt cắt của rễ tơ nổi lên như cục bướu, đoạn trên của dược liệu hơi to, có đốt tròn thưa lồi lên. Dược liệu có chất xốp, giòn, dễ gãy và không có đốm đỏ trên bề mặt gãy, có mùi vị nhẹ nhàng, thoang thoảng.

Tác dụng dược lý – Khương hoạt có tác dụng gì?

Trong đông y khương hoạt có tác dụng gì?

Theo đông y, vị thuốc khương hoạt có vị đắng, cay, the, mùi thơm hắc, tính ôn, không có độc nên được quy vào 3 kinh can, thận và bàng quang. Vị thuốc khương hoạt có tác dụng điều trị đau nhức do phong thấp, cảm phong hàn, nhức đầu, sốt không ra mồ hôi,…

Ở Trung Quốc, người ta còn sử dụng khương hoạt để chữa mụn nhọt, phù thũng, mề đay, mẩn ngứa. Với liều dùng mỗi ngày từ 4 – 8g dưới dạng thuốc sắc hoặc thuốc rượu.

Trong y học hiện đại khương hoạt có tác dụng gì?

Dược liệu khương hoạt có chứa tinh dầu, chất coumarin gồm 3.8% isoimperatonn và 34% notopterol, trong đó, dược liệu khương hoạt có những công dụng sau:

Tác dụng chống loạn nhịp tim

Dựa trên chuột cống bị loạn nhịp do aconitza mạng chiết nước dược liệu được thử nghiệm với liều 10g/kg có tác dụng kéo dài thời gian hồi phục và rút ngắn thời gian loạn nhịp.

Tác dụng kháng khuẩn – Khương hoạt có tác dụng gì? 

Tinh dầu khương hoạt ở nồng độ 0.002g/ml cao hơn có tác dụng ức chế các chủng B.typhi, B. enteritidis, B. pyocyaneus, Bacillus dysenterae.

Tác dụng chống viêm và chống dị ứng

Tinh dầu loãng cho qua dạ dày chuột nhắt trắng có tác dụng giảm phù chân chuột do carragenin và dextran gây nên. Ngoài ra, tinh dầu khương hoạt còn có tác dụng ức chế phản ứng quá mẫn muộn do 2,4 dinitrochlorobenzene gây ra và làm giảm hàm lượng vitamin C ở tuyến thượng thận dựa trên thí nghiệm ở chuột nhắt trắng.

Tác dụng đối với thiếu máu cơ tim cấp tính

Chế phẩm tinh dầu dược liệu 3% và 6% liều 1ml/100g thể trọng khi cho trực tiếp vào dạ dày chuột cống trắng có tác dụng đối kháng với thiếu máu cơ tim cấp do chế phẩm thùy sau tuyến yên gây ra.

Tác dụng chống choáng

Nước sắc từ dược liệu 50%, với liều dùng 0.5ml bằng đường uống, dùng trong 12 ngày liên tục có tác dụng đối kháng với hiện tượng choáng do kích thích điện, làm giảm số lượng chuột bị choáng, giảm số lượng chuột chết do choáng gây nên. Liều lượng lớn 1 lần (100% – 1ml) không thấy các tác dụng trên.

Tác dụng giảm đau, hạ sốt

Với thử nghiệm trên chuột nhắt trắng bị sốt do men bia gây ra, thì tinh dầu khương hoạt có tác dụng hạ sốt rõ rệt. Thí nghiệm trên thỏ bị sốt cho thấy dịch tiêm được bào chế từ khương hoạt ( trong 2ml có chứa 0.04 tinh dầu) tác dụng hạ sốt tương đương Analgin. Tinh dầu từ dược liệu khi được thử nghiệm trên chuột gây quặn đau bằng axit axetic 0.5%, khi tiêm vào xoang bụngn sẽ làm giảm đáng kể số lần quặn đau.

Những bài thuốc chữa bệnh từ khương hoạt

Chữa chứng đi lại khó khăn, tay cầm không vững

Lấy 12g khương hoạt, 12g đương quy, 12g hương phụ (chế giấm), lấy 9g ô dược, 9g phòng phong, 9g độc hoạt, 9g uy linh tiên, 9g nhũ hương, 9g chỉ xác, 9g ngũ gia bì, 6g xuyên sơn giáp (tôi giấm) và 6g cam thảo. Đem nhũ hương để riêng, còn các dược liệu khác đem sắc lấy nước, rồi hoà nhũ hương hoà cùng với nước sắc khi còn nóng và uống trực tiếp.

Hỗ trợ điều trị viêm khớp dạng thấp – Khương hoạt có tác dụng gì? 

Lấy khương hoạt, độc hoạt, thiên ma, tỳ giải, đỗ trọng, đương quy, sinh địa, phụ tử, ngưu tất cùng với huyền sâm với liều lượng bằng nhau, đem các dược liệu bào chế thành viên hoàn, mỗi lần uống 10g.

Chữa chứng phù thũng ở phụ nữ mang thai

Lấy khương hoạt cùng với la bặc tử với liều lượng bằng nhau, đem sao cho thơm rồi tán thành bột mịn. Mỗi lần uống 68g cùng với rượu, mỗi ngày uống 1 lần cho đến khi khỏi.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Liên hệ
Liên hệ