Phèn chua có tác dụng gì?

Phèn chua là nguyên liệu vô cùng quen thuộc được sử dụng nhiều trong cả Đông y và Tây y hoặc được dùng ngâm rửa thực phẩm trước khi chế biến. Trong đông y, phèn chua là nguyên liệu vô cùng quen thuộc với công dụng chữa các bệnh nấm da, giảm mùi hôi cơ thể, tiểu tiện không thông, tiêu chảy, cầm máu, bảo vệ sức khỏe răng miệng,… Vậy phèn chua là gì? Phèn chua có công thức là gì? Phèn chua có tác dụng gì? Để hiểu rõ hơn về công dụng của phèn chua, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Phèn chua là gì?

Phèn chua có công thức hóa học là KAL(SO4)2 và có tên khoa học là Alumen hay Sulfat Alumino Potassicus. Ngoài ra, phèn chua còn có nhiều tên gọi khác như bạch phàn, minh phàn, khô phàn, sinh phàn, tất phàn, vũ nát, vũ trạch, phàn thạch, muôn thạch,…

Hình ảnh phèn chua

Phèn chua có tác dụng gì?
Phèn chua có tác dụng gì?

Phèn chua là một muối kép của sunfat kali và nhôm.

Phèn chua là một khoáng vật được tinh chế từ thiên nhiên các tinh thể có kích thước không đều, không màu hoặc trắng và cũng có thể trong suốt hoặc hơi đục.

Phèn chua không độc, có vị chua chát, ít tan trong nước lạnh nhưng dễ tan trong nước nóng. Đặc biệt không tan trong cồn, để tinh chế ta có thể cách kết tinh lại trong nước, khi đun nóng sẽ chuyển sang dạng xốp, nhẹ. Trong thực phẩm, phèn chua được sử dụng như một chất phụ gia, có thể làm thực phẩm trắng hơn và tăng độ dai, giòn khi chế biến.

Chúng sôi ở nhiệt độ 200 độC, khối lượng riêng là: 1,725g/cm3.

Phèn chua có công thức là KAl(SO4)2, chúng thường được tìm thấy ở dạng 12 – 24 phân tử nước, K2SO4.Al2(SO4)3.24H2O hoặc KAl(SO4)2.12H2O.

Hiện nay, phèn chua sản xuất công nghiệp được tạo ra bằng cách cho sunfat kali vào dung dịch nhôm sunfat đậm đặc đồng thời được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như mỹ phẩm, thuốc, thực phẩm, nhuộm,…

Cách điều chế phèn chua

Để điều chế phèn chua, ta có nhiều cách:

  • Đun nóng minh phàn (hay Alunite) rồi hòa tan trong nước nóng, lọc và kết tinh.
  • Nung đất sét để phản ứng với axit sunfuric, trộn với dung dịch kali sunfat và sau đó kết tinh.

Theo Lý Thời Trân: Nếu không đun nấu gọi là sinh phàn, nếu nấu khô đên khi cạn nước thì gọi là khô phàn hoặc phàn phi. Vì vậy, nếu uống phải điều chế cho đúng cách.

Các bào chế phèn chua

Phương pháp bào chế ngày xưa

Cho phèn chua vào nồi đất nung lên cho đến khi đỏ rực cả trong lẫn ngoài, lấy ra rồi đậy kín lại và cho vào tàng ong lộ thiên và đốt lên. Cứ 10 lạng phèn chua thì 6 lạng tàng ong, đốt cháy hết rồi nguội rồi tán thành bột. Bọc giấy lại, đào đất sâu 5 tấc, chôn qua 1 đêm rồi lấy ra dùng.

Phương pháp bào chế ngày nay

Dùng chảo gang có thể tích gấp 5 lần thể tích muốn phi để phèn chua không bị trào ra ngoài. Cho phèn chua vào chảo nóng đun đến khi tan chảy, nhiệt độ lên đến 800 – 900 ° C. Phèn trào lên cho đến khi không còn thấy trào nữa thì nhấc ra khỏi bếp và để nguội. Sau đó lấy ra và cạo bỏ phần đen hoặc vàng bám bên ngoài và chỉ lấy phần trắng rồi đem tán mịn.

Phèn phi ít tan và tan chậm trong nước.

Phèn chua có tác dụng gì?

Trong đông y phèn chua có tác dụng gì?

Theo đông y, bạch phàn có vị chua chát, tính ấm nên được quy vào kinh tỳ. Bạch phàn có tác dụng cầm máu, hạn chế tối đa mùi hôi cơ thể, giải độc, sát trùng ngoài da, viêm ruột, các bệnh về dạ dày, đau răng, đau mắt, ho ra máu, lở miệng, ngứa âm hộ, viêm tai giữa, chữa các bệnh về da như mụn nhọt, ghẻ ngứa, nước ăn chân, hắc lào,…

Trong y học hiên đại phèn chua có tác dụng gì?

Giảm vết loét trên da

Phèn chua có tác dụng sát trùng hiệu quả, vì vậy việc sử dụng dược liệu phèn chua để chữa vùng da bị loét hoặc loét ở niêm mạc miệng sẽ giúp phục hồi các tế bào bị tổn thương và ức chế virus, vi khuẩn có hại.

Ngoài ra, phèn chua còn được dùng để chữa bỏng nhưng vì có vị chua nên có thể gây đau rát, khó chịu khi sử dụng.

Giúp cầm máu – Phèn chua có tác dụng gì?

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng phèn chua có đặc tính cầm máu đáng kể – đặc biệt là đối với vết thương hở. Để giảm tình trạng chảy máu kéo dài, bạn có thể rắc bột phèn chua lên vết thương. Ngoài đặc tính cầm máu, phèn chua còn có tính sát trùng do đó có khả năng ngăn ngừa nhiễm trùng vết thương.

Khử mùi cơ thể

Phèn chua có chứa nhôm, một loại khoáng chất có tác dụng khử mùi hôi hiệu quả. Vì vậy, phèn chua còn được dùng để khử mùi hôi miệng, hôi chân, hôi nách.

Tuy nhiên, nếu sử dụng phèn chua thường xuyên có thể khiến da bị khô. Vì vậy, bạn chỉ nên dùng 2 ngày 1 lần để tránh tình trạng bong tróc, kích ứng da.

Giảm viêm âm đạo – Phèn chua có tác dụng gì?

Phèn chua có khả năng sát trùng và làm se da nên có thể dùng để ngăn ngừa và hỗ trợ điều trị bệnh viêm âm đạo. Trong trường hợp này, người ta thường pha phèn chua với nước ấm rồi dùng để ngâm rửa vùng kín.

Tuy nhiên, bạn chỉ nên áp dụng cách này vừa phải, vì phèn chua có thể làm khô âm đạo và gây cảm giác khó chịu.

Cải thiện chứng tiêu chảy

Phèn chua có tính hút ẩm nên còn được dùng để chữa tiêu chảy. Pha 1 thìa đường phèn với nước ấm có thể làm giảm lượng nước trong ruột kết và ngăn ngừa tình trạng phân lỏng.

Khử mùi hôi miệng – Phèn chua có tác dụng gì?

Súc miệng với nước pha phèn chua hàng ngày có thể loại bỏ vi khuẩn tích tụ và giảm hôi miệng đáng kể.

Ngoài ra, súc miệng với nước phèn chua thường xuyên có thể ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn có hại và giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh về răng miệng và tai mũi họng.

Hỗ trợ điều trị các bệnh nấm da

Phèn chua có khả năng khống chế hoạt động của một số loại nấm gây bệnh ngoài da, vì vậy chúng được sử dụng để điều trị các bệnh nấm da.

Giảm nếp nhăn

phèn chua có tác dụng làm se da nên giúp da luôn mịn màng, đàn hồi và giảm nguy cơ hình thành nếp nhăn. Bạn có thể kết hợp Phèn chua với các nguyên liệu tự nhiên như nha đam, khoai tây, nghệ,… Để dưỡng da, ngăn ngừa quá trình lão hóa.

Bên cạnh đó, phèn chua còn có khả năng se khít lỗ chân lông. So với các chế phẩm chứa axit AHA và BHA, phèn chua an toàn và ít gây kích ứng hơn nên dùng được cho người mẫn cảm với hoạt chất có tính axit.

Trong công nghiệp phèn chua có tác dụng gì?

Làm sạch nguồn nước

Phèn chua được dùng phổ biến để khử trùng nguồn nước và diệt khoảng 80% vi khuẩn trong nước.

Khi hòa tan vào nước, chúng gây ra phản ứng thủy phân ngược và đồng thời xuất hiện kết tủa dạng keo. Do đó, chúng có khả năng hút các chất lơ lửng trong nước, kéo chúng xuống dưới, nhờ đó nước sẽ trong và sạch hơn.

Tuy nhiên, phèn chua cũng là chất mà các nhà máy nước sử dụng để làm trong nguồn nước. Nhìn chung, có thể nói phèn chua có khả năng giúp lọc nước rất hiệu quả và được nhiều chuyên gia khuyên dùng.

Trong công nghiệp giấy

Phèn chua có tác dụng làm cho giấy không bị nhòe khi viết. Cụ thể, người ta cho chúng lên giấy với muối ăn, nhôm clorua để tạo phản ứng trao đổi thủy phân mạnh hơn, tạo ra các hiđroxit kết dính những sợi xenlulozơ và khi viết giấy sẽ không bị nhòe mực.

Trong thực phẩm phèn chua có tác dụng gì?

  • Phèn chua từ lâu đã được biết đến với công dụng tăng độ trắng và độ giòn cho các loại thực phẩm như dưa chua, mứt.
  • Ngâm trứng trong dung dịch phèn chua 5% trong 15 phút để trứng tươi lâu hơn.
  • Phèn chua cũng được dùng để khử mùi trong ruột lợn bằng cách xay thành bột, xát vào ruột rồi rửa sạch.
  • Do có tính axit yếu nên nó kích thích baking soda giải phóng khí cacbonic nên phèn chua còn được dùng làm bột nở để làm bánh nướng, bánh sẽ nổi lên trong lò, không phải trong khi nhào bột.

Những bài thuốc chữa bệnh từ phèn chua

Chữa các bệnh ngoài da do thấp

Lấy 12g khô phàn, 12g lưu huỳnh, 2g băng phiến, 63g thanh đại và 1000g thạch cao nung. Đem tất cả các dược liệu tán thành bột mịn, bảo quản trong lọ sành, đậy kín, khi dùng lấy ít bột trộn với dầu và bôi lên chỗ nhức. Ngày bôi 2 lần và bôi liên tục từ 5 – 7 ngày sẽ thấy bệnh giảm rõ.

Chữa cao huyết áp

Lấy một lượng phèn chua trộn với bột uất kim với liều lượng bằng nhau rồi vo thành viên hoàn. Mỗi ngày uống 3 lần, mỗi lần dùng 6g, dùng liên tục trong khoảng 20 ngày/liệu trình và thực hiện ít nhất là 2 liệu trình.

Chữa sốt rét – Phèn chua có tác dụng gì?

Lấy 60g phèn chua và 120g đậu xanh, đem cả 2 nguyên liệu nghiền thành bột mịn, cho bột gạo đã khuấy thành hồ vào hỗn hợp bột này, vo thành viên cỡ hạt tiêu. Trước khi lên cơn sốt khoảng 1 giờ thì uống 20 viên với nước sôi để nguội.

Hỗ trợ điều trị bệnh trĩ

Lấy 12g phèn chua, 20g chỉ xác, 20g hoa hòe, 40g kinh giới và 40g ngải cứu. Cho tất cả dược liệu vào nồi rồi dùng lá chuối bọc kín, đun sôi trong 10 phút. Để nước thuốc nguội bớt thì đem xông ở vùng trĩ, khi nước nguội thì dùng rửa giang môn ngày 2 lần.

Chữa bạch đới, viêm âm đạo

Lấy 4g phèn chua và 3 lá trầu không, đem lá trầu rửa sạch, vò nát, đun soi với 0,5 lít nước. Sau khi nước nguội bớt thì cho phèn chua vào khuấy tan và dùng để ngâm rửa vùng kín.

Hoặc dùng phèn chua kết hợp với xà sàng tử với lượng bằng nhau, đem tán nhỏ và đun sôi với nước, để nước nguội bớt thì dùng ngâm rửa vùng kín.

Chữa chứng chảy máu cam, nôn ra máu, băng huyết

Lấy bạch phàn và hài nhi trà với lượng bằng nhau, sau đó đem tán thành bột mịn, trộn với nước trà đặc và bôi lên chỗ đau nhức.

Chữa hắc lào

Lấy 1 phần hàn the nung và 4 phần phèn chua phi, đem cả 2 dược liệu tán thành bột mịn. Rửa sạch vùng da cần điều trị, lấy nước trầu không thấm lên da rồi rắc bột thuốc vào, mỗi ngày thực hiện 2 lần đến khi khỏi hẳn.

Những lưu ý khi sử dụng phèn chua

  • Phèn chua chứa khoảng 10% nhôm hoặc khoảng 0,5 g nhôm/lít nước và tác hại của phèn chua chủ yếu do lượng nhôm này gây ra. Tuy nhiên với nồng độ này thì phèn không thành vấn đề nhưng nếu sử dụng quá nhiều hoặc lạm dụng trong nấu ăn có thể dẫn đến lượng nhôm trong cơ thể quá nhiều, khiến cơ thể không thể đào thải hết ra ngoài, lâu dần sẽ ảnh hưởng đến não bộ và ảnh hưởng đến trí nhớ khi có tuổi. Trên thực tế, hầu hết các loại thực phẩm bạn ăn hàng ngày đều chứa nhiều nhôm hơn mức trung bình khoảng 5mg/kg. Vì vậy, cần sử dụng chất này với liều lượng chính xác để có kết quả tốt nhất.
  • Người bị âm hư tuyệt đối không được tiếp xúc và sử dụng phèn chua
  • Phèn chua có tính hút ẩm và làm se da, có thể khiến da bị khô và bong tróc. Vì vậy, khi sử dụng ngoài da, liều lượng phèn chua cần được điều chỉnh cho phù hợp để tránh tình trạng này xảy ra.

3 thoughts on “Phèn chua có tác dụng gì?

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Liên hệ
Liên hệ