Cây chít là cây gì? Cây chít có tác dụng gì?

Trong dân gian, cây chít còn được gọi là cây chút chít là loại cây mọc hoang ở khá nhiều nơi ở nước ta, nhưng lại có nhiều công dụng chữa bệnh mà không phải ai cũng biết. Cây chút chít có công dụng điều trị thiếu máu, viêm gan, vàng da, bệnh tiểu đường, ho lao, thấp khớp mạn tính, các bệnh ngoài da,… Vậy cây chít là cây gì? Cây chít có tác dụng gì? Cây chút chít chữa bệnh gì?  Cây chút chít trị bệnh gì? Để hiểu chi tiết hơn về công dụng của cây chút chit, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết hơn qua bài viết sau đây.

Cây chít là cây gì?

Cây chít thuộc họ rau răm Polygonaceae, có tên khoa học là Rumex crispus L. Ngoài ra, cây chít còn được gọi là cây chút chít, cây lưỡi bò, dương đề, thổ đại hoàng, ngưu thiệt,…

Hình ảnh cây chút chít

Cây chít là cây gì?
Cây chít là cây gì?

Cây chút chít là loại cây thảo nhỏ sống hằng năm, cây có chiều cao có thể cao tới 1m. Phần rễ cây khỏe mạnh với phần thân khỏe mạnh mọc thẳng đứng, có rãnh dọc và ít phân cành.

Các lá ở gần gốc thường có kích thước to hơn nhiều so với các lá ở phần trên.

Các lá mọc so le nhau, phiến lá dưới thân rộng 5-7 cm, trong khi các lá ở giữa thường thon thuôn và tù ở hai đầu. Cả hai mặt lá giống nhau, lá nhẵn, mép lá nguyên, lượn sóng, phiến lá có hình mũi mác dài và hẹp.

Hoa mọc thành chùm ở ngọn, có màu xanh, mọc thành xim mang rất nhiều hoa, đặc biệt càng về phía đỉnh càng mọc sát nhau, cuống hoa mảnh dài 1-3cm và có đốt ở phần gốc. Bao hoa gồm 6 mảnh, vòng trong tròn và kéo dài thành đầu nhọn.

Quả bế nằm ở trong bao hoa có hình 3 cạnh, dưới có đài tồn tại. Cây chút chít thường ra hoa từ tháng 2 – 6 hàng năm.

Dược liệu: Phần mấu rễ tròn có chiều dài 10 – 20cm và đường kính 1 – 1.5cm. Phần vỏ ngoài có vết nhăn dọc, có màu nâu tươi hoặc màu vàng nâu, vết cắt ngang không bằng phẳng, lổn nhổn màu vàng và có mùi thơm nhẹ.

Phân bố, chế biến

Ở nước ta, loại cây này mọc dại ở bờ ruộng ẩm hoặc đất ruộng sâu, cây thường xuất hiện từ tháng 11 – 12 cho đến 6 tháng tại Hà Nội, Hà Tây và Nam Hà ở Lâm Đồng. Cây chút chít mọc hoang ở nơi đất không tốt, rễ sẽ gãy và không thành củ, nhưng nếu cây được trồng và chăm sóc tốt củ sẽ phát triển to, cây có thể được gieo hạt vào mùa xuân.

Phần rễ được thu hoạch quanh năm, nhưng thời điểm thu hoạch tốt nhất là vào mùa thu đông, tức là vào tháng 8,9,10. Rễ cây chút sau khi thu hoạch về đem rửa sạch, cắt bỏ phần rễ con, cắt lát hoặc để nguyên củ phơi hoặc sấy khô và dùng làm thuốc chữa bệnh.

Thành phần hóa học

Trong phần lá và rễ cây chít có chứa antraglucozit, bao gồm emodin, rumicin, tamin, crizarobin, acid chrysophanic, nhựa. Antraglucozit toàn phần chiếm tỷ lệ trung bình là 3 – 3.4%. Trong đó có khoảng 0.47% ở dạng tự do và 2.54% dạng kết hợp.

Tác dụng dược lý – Cây chít là cây gì?

Trong đông y cây chít là cây gì?

Theo đông y, vị thuốc chút chít có vị đắng, hơi chua, tính mát và có ít độc. Vị thuốc chút chít có tác dụng chữa eczema, hắc lào, mụn ghẻ, nấm tóc, đại tiện ra máu, đại tiện bí, xuất huyết nội, tím do dị ứng, viêm da thần kinh, táo bón, mụn nhọt gây sưng đau chưa vỡ mủ, mất ngủ, tiêu hóa kém, viêm đại tràng mãn tính,…

Trong y học hiện đại cây chít là cây gì?

  • Điều trị rối loạn tiêu hóa: Cao lỏng và dịch hãm chiết từ ​​rễ chút chít có tác dụng làm tăng biên độ co bóp, trương lực và tần số co bóp của ruột. Dịch chiết từ ethanol từ dược liệu chút chít có tác dụng ức chế nấm da đầu, còn phần tan trong nước không có tác dụng.
  • Giảm chất nhầy: Trong vị thuốc chút chít có chứa chất tannin – Đây là hợp chất làm se, một hợp chất polyphenolic có thể được tìm thấy trong một số loài thực vật. Nếu cơ thể có bất kỳ vấn đề nào có liên quan đến việc sản xuất quá nhiều chất nhầy chẳng hạn như đối với cảm lạnh thông thường, dược liệu này có thể giúp làm giảm chất nhầy và khiến bệnh nhân cảm thấy dễ chịu hơn.
  • Chống ung thư: Cây chút chít có chứa khá nhiều hàm lượng vitamin A và C có tác dụng rất lớn đối với hệ miễn dịch. Đồng thời, dược liệu có thể giúp ngăn ngừa các bệnh nguy hiểm như ung thư.
  • Cải thiện xoang: Vị thuốc chút chí có khả năng chống oxy hóa cao, đặc biệt là hàm lượng vitamin C. Nó rất tốt trong việc giảm sưng, giảm đau và cả hai đều là những triệu chứng khó chịu của nhiễm trùng xoang.
  • Cân bằng huyết áp: Cây chút chít có chứa nhiều kali – Đây là một khoáng chất thiết yếu mà con người cần nạp vào cơ thể hàng ngày. Nó không chỉ là một chất làm giãn mạch mà còn duy trì sự cân bằng chất lỏng trong cơ thể.

Ngoài ra, người dùng sử dụng thực phẩm giàu kali và có thể giảm căng thẳng cho tim và toàn bộ hệ thống tim mạch bằng cách thư giãn mạch máu và các động mạch. Điều này dẫn đến giảm huyết áp, giảm nguy cơ mắc các biến chứng nguy hiểm như bệnh tim và cục máu đông.

Những bài thuốc chữa bệnh từ cây chút chít

Chữa xuất huyết nội, tím do dị ứng

Lấy 30g chút chít sắc với 600ml nước đun trên lửa nhỏ, đun đến khi nước cạn còn 200ml thì ngưng, lọc lấy nước bỏ bã, chia làm 2 lần uống trong ngày, mỗi ngày uống 1 thang.

Hoặc lấy rễ cây chút chít với liều lượng tùy ý, đem dược liệu tán thành bột mịn, mỗi ngày uống 9g uống cùng với nước sôi ấm, mỗi ngày uống 2 lần.

Chữa u tế bào lưỡi ác tính

Lấy 10g rễ cây chút chít, 10g từ trường khanh, 10g mộc hương, 10g thổ hoàng bá, 15g nhan cầu, 15g bản lan căn, 30g bạch hoa xà thiệt thảo, 30g quyền bá, 30g cương miên căn và 30g thạch kiến xuyên. Đem các dược liệu sắc kỹ với 1 thăng nước trong 30 phút thì ngưng, chia làm nhiều lần uống hết trong ngày, mỗi ngày uống 1 thang.

Điều trị mụn

Trong trường hợp thấp nhiệt thì lấy 30g rễ cây lưỡi bò, 30g sinh địa, 30g cam thảo, 30g đan sâm, 30g ý dĩ, 15g phục linh, 9g bột lan, 9g hoắc hương. Đem các dược liệu sắc lấy nước, chia làm nhiều lần uống hết trong ngày.

Trong trường hợp nhiệt nặng thì lấy 30g rễ cây lưỡi bò, 30g sinh địa, 30g cam thảo, 15g xuyên quân, 9g hoa hòe và 9g đan bì. Đem các dược liệu sắc lấy nước đặc, chia thuốc làm 2 lần uống hết trong ngày.

Trong trường hợp bị sẹo thâm thì lấy 30g rễ cây chút chít, 30g sinh địa, 30g đan sâm, 30g cam thảo, 15g xuyên quân, 8g đương quy, 8g cúc hoa, 8g mẫu lệ và 8g tạo giác thích. Đem các dược liệu sắc lấy nước uống, chia làm nhiều lần uống trong ngày, mỗi ngày uống 1 thang.

Trong trường hợp nhọt mủ nặng thì lấy 30g rễ cây chút chít, 30g đan sâm, 30g sinh địa, 30 cam thảo, 30g rau diếp cá, 15g xuyên quân, 15g đại thanh diệp, 15g tảo hưu và 15g bồ công anh, đem sắc lấy nước uống hết trong ngày.

Chữa cảm cúm

Lấy 30g rễ cây chút chít, 30g rễ sắn dây, 30g sài hồ và 50g thạch cao sống (sấy sẵn). Đem các dược liệu sắc với 3 chén nước, đun trên lửa nhỏ đến khi nước cạn còn 1 chén thì ngưng, chia thuốc làm 2 lần uống trong ngày.

Chữa viêm amidan cấp tính

Lấy 30g rễ cây chút chít sắc lấy nước uống mỗi ngày sẽ thấy tình trạng bệnh được cải thiện hiệu quả.

Kết luận

Để sử dụng vị thuốc chút chít một cách an toàn và hiệu quả, bệnh nhân nên tham khảo ý kiến của thầy  thuốc đông y hoặc người  có chuyên môn. Một số loại thuốc, thực phẩm chức năng hoặc các loại thảo dược khác mà bệnh nhân đang dùng có thể gây ra những tương tác không mong muốn.

Cây chút chít vẫn chưa có đầy đủ thông tin về việc sử dụng được trong thời kỳ mang thai và cho con bú, vì vậy cần thận trọng khi sử dụng dược liệu này.

3 thoughts on “Cây chít là cây gì? Cây chít có tác dụng gì?

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Liên hệ
Liên hệ