Tuberculin là gì ? Ứng dụng trong y học

Tuberculin, còn được gọi là dẫn xuất protein tinh khiết, là sự kết hợp của các protein được sử dụng trong chẩn đoán bệnh lao, trực khuẩn lao.

Lao là một trong số căn bệnh nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến các bộ phận khác của cơ thể như các tuyến, xương, khớp, thận, não và cơ quan sinh sản. Bệnh được phát tán từ dịch tiết của người nhiễm bệnh sang người khỏe mạnh. Do vậy, việc phòng tránh lao tiềm ẩn chuyển sang lao tiến triển cần các biện pháp chuẩn đoán và điều trị dự phòng.

Hiện nay, để chẩn đoán bệnh có rất nhiều phương pháp, tuy nhiên phương pháp xét nghiệm tiêm dưới da Tuberculin được đánh giá là hiệu quả nhất. Mục đích xét nghiệm tiêm dưới da Tuberculin là đo phản ứng của hệ miễn dịch đối với vi khuẩn gây bệnh lao.  Một trong những xét nghiệm (test) da nhanh nhằm xác định người có bị  nhiễm bệnh lao hay không, được sử dụng phổ biến trên khắp thế giới.

Để hiểu rõ về Tuberculin, phương pháp xét nghiệm tiêm dưới da Tuberculin, bạn đọc hãy cùng Gia công thực phẩm chức năng Life Gift tham khảo thông tin bài viết dưới đây.

1. Tuberculin là gì?

Tuberculin
Tuberculin

Tuberculin (viết tắt là TST) là một chiết xuất glycerol của trực khuẩn lao hay còn gọi là dẫn xuất protein tinh khiết.

Tuberculin là phần kết tủa các phân tử không đặc hiệu loài thu được từ dịch lọc của các mẻ cấy vô trùng cô đặc.

Tuberculin được người Bác sĩ kiêm Nhà khoa học có tên là Robert Koch phát hiện vào năm 1882. Vào năm 1905, Robert Koch đã được trao giải Nobel dành cho Sinh lý và Y học cho các công trình về bệnh lao. Ông cũng được coi là một trong số những người đặt nền móng cho vi khuẩn học.

2. Tính ứng dụng 

Hiện nay, một số phương pháp test tuberculin được ứng dụng trong việc chuẩn đoán bệnh lao như rạch da của Pirquet, miếng dán của Vollmer và Moro, test lấy da của Heaf và Rosenthal,…Tuy nhiên, phương pháp thường sử dụng nhiều nhất là xét nghiệm tiêm dưới da Tuberculin (hay còn gọi là xét nghiệm Mantoux).

a/ Phương pháp rạch da của Pirquet (phản ứng của Von Pirquet)

Thường làm ở mặt ngoài cánh tay hoặc mặt trước cẳng tay. Sau khi sát khuẩn da, dùng kim chủng rạch một vết đế đối chiếu; dưới vết đó độ 5 cm dùng kim chủng nhò một giọt tuberculin nguyên chất vào da, rồi qua giọt đó rạch một vệt dài 8 – 1 0 mm. Rạch đủ rỉ ra ngoài một ít huyết thanh, khổng gây chảy máu. Đé khô rối mới mặc áo.

Kết quả: Đọc kết quả sau 3 – 5 ngày.

+ Phản ứng dương tính khi thấy xuất hiện tại chỗ có giọt tuberculin một vùng đỏ tương đối rộng và có hiện tượng thâm nhiễm, sờ cứng, nếu phán ứng dương tính mạnh, ở chỗ cứng có thể thấy mụn nước hay phỏng nước.

+ Phản ứng âm tính nếu tại chỗ không có gì biến đổi hoặc chỉ thấy đỏ nhẹ và không có hiện tượng thâm nhiễm.

b/ Phản ứng Moro

Chỉ nên áp dụng cho trẻ em dưới 13 tuổi. Sau khi sát khuẩn da và khử mỡ bằng ête hoặc aceton, xát da mạnh cho đến khi da hơi đỏ. Nhỏ một giọt tuberculin có nồng độ khá đặc được pha chế sẵn, dùng ngón tay đeo bao cao su xoa nhẹ trên da một vùng khoảng 1,5 cm đường kính, trong khoảng 30 đến 40 giây. Nên làm vùng dưới xương đòn.

Kết quả: Đọc kết quả sau 3 – 4 ngày.

+ Phản ứng dương tính khi thấy xuất hiện những mụn nhỏ giống như những chấm nhỏ đỏ trên nển da màu hồng; có thể kèm theo một số phỏng nước nhỏ. Bệnh nhân rất ngứa.

+ Phản ứng âm tính nếu tại chỏ không có gì biến đổi.

c/ Phản ứng test lấy da của Heaf và Rosenthal

Nhỏ một giọt PPD chưa pha loãng lên mặt da khỏ ờ 1/3 trên trước cẳng tay trái. Dùng một dụng cụ gọi là súng Heaf gổm một vòng các mũi kim, khi bật ra sẽ chọc thủng da; điều chỉnh độ dài của các mũi kim khoảng 2 mm ớ người lớn và ] mm ở trẻ em, áp nòng súng lên giọt PPD và bóp cò súng đê kim chọc qua da (dermojet).

Đọc kết quả: sau 48 – 72 giờ.

+ Mức 0: không có phản ứng

+ Mức I: sờ thấy cục cứng xung quanh ít nhất 4 mũi kim

+ Mức II: các cục nối liền nhau thành một vòng tròn

+ Mức III: hình thành cả một vòng cứng.

+ Mức IV: có mọng nước trên vùng cứng, xung quanh có thể có quầng đỏ.

d/  Xét nghiệm tiêm dưới da tuberculin (thử nghiệm Mantoux) là gì ?

Xét nghiệm tiêm dưới da tuberculin
Xét nghiệm tiêm dưới da tuberculin

Xét nghiệm tiêm dưới da (còn có tên gọi khác là xét nghiệm Mantoux hay thử nghiệm Mendel-Mantoux; xét nghiệm Mantoux sàng lọc, kiểm tra độ nhạy cảm tuberculin, kiểm tra Pirquet, hoặc thử nghiệm PPD cho dẫn xuất protein tinh khiết) là một công cụ để sàng lọc cho bệnh lao (TB) và cho chẩn đoán bệnh lao.

Các kháng nguyên được sử dụng trong phản ứng mantoux là tuberculin tinh chế (PPD).

Xét nghiệm này được thực hiện bằng cách:

Tiêm một lượng nhỏ dung dịch (gọi là tuberculin) vào trong phần da dưới cánh tay.

Kết quả xét nghiệm lao qua da phụ thuộc vào kích thước của vùng cứng, nhô lên, hoặc sưng tấy. Kết quả còn phụ thuộc vào nguy cơ của người bị lây nhiễm vi khuẩn lao và diễn tiến của bệnh lao nếu đã nhiễm khuẩn.

+ Xét nghiệm lao qua da dương tính: điều này có nghĩa là cơ thể của bệnh nhân đã nhiễm vi khuẩn lao. Các xét nghiệm bổ sung là cần thiết để xác định bệnh nhân nhiễm lao tiềm ẩn hay mắc bệnh lao.

+ Xét nghiệm lao qua da âm tính: điều này có nghĩa là cơ thể của bệnh nhân không phản ứng với xét nghiệm, và không có khả năng bị nhiễm lao tiềm ẩn hay mắc bệnh lao.

3. Khi nào bạn cần phải xét nghiệm Tuberculin xác định bệnh lao?

a. Nhóm người tiếp xúc gần hoặc có tiếp xúc thường xuyên với bệnh nhân lao phổi

– Trẻ dưới 5 tuổi tiếp xúc hộ gia đình với bệnh nhân lao phổi
– Người từ 5 tuổi trở lên tiếp xúc hộ gia đình với bệnh nhân lao phổi bệnh nhân lao đến khám.
– Cán bộ quản giáo, nhân viên làm việc tại các trại giam, trại giáo dưỡng

b. Nhóm người có các yếu tố làm tăng nguy cơ phát triển từ nhiễm lao thành bệnh lao:

– Người có HIV mọi lứa tuổi
– Bệnh nhân bụi phổi
– Bệnh nhân suy thận, chạy thận nhân tạo
– Bệnh nhân cấy ghép tạng và những người chuẩn bị cấy ghép tạng
– Bệnh nhân điều trị ức chễ miễn dịch kéo dài (bệnh hệ thống vd: lupus, viêm khớp dạng thấp, vẩy nến,…)
– Bệnh nhân điều trị thuốc sinh học (anti-TNF)

4. Mục đích xét nghiệm phương pháp tuberculin

Xét nghiệm test tuberculin là một trong những phương pháp có nhiều ý nghĩa trong chẩn đoán lâm sàng bệnh lao, với nhiều mục đích như:

– Xác định người bị nhiễm vi khuẩn lao, nhưng chưa bị lao.

– Góp phần phân biệt được bệnh lao phổi và ung thư phổi.

– Giúp phân biệt bệnh nhiễm vi khuẩn lao và nhiễm khuẩn Mycobacterium không lao khi có cùng triệu chứng.

– Phát hiện bệnh nhân nhi nhiễm khuẩn lao.

– Tầm soát lao để điều trị các bệnh về da, khớp, đường tiêu hóa, chuẩn bị cho bệnh nhân ghép tạng hoặc sử dụng thuốc điều trị sinh học.

– Góp phần phân biệt bệnh lao xương khớp, hội chứng viêm đa khớp dạng thấp.

– Góp phần phát hiện các bệnh lao ngoài phổi như: Lao màng não, lao màng bụng, lao hạch, lao xương, lao tinh hoàn, lao khớp.

4. Một số tác dụng phụ có thể xảy ra khi xét nghiệm, đó là gì?

Có một rủi ro rất nhỏ khi có phản ứng nặng với xét nghiệm da tuberculin, đặc biệt là nếu đã bị bệnh lao (TB). Phản ứng dị ứng có thể gây ra sưng và đau tại chỗ rất nhiều. Một vết loét có thể có mặt.

Có thể cảm thấy một vết chích nhanh hoặc nhúm từ kim.

Ngoài ra, phản ứng dương tính mạnh mẽ có thể gây ra đau nhẹ. Bạn nên chia sẻ tình trạng với bác sĩ nếu cơ thể xảy ra một số yếu tố bất thường sau đây:

– Cơn sốt

– Sưng ở cánh tay

– Hạch bạch huyết sưng ở nách

5. Những lưu ý, bạn cần biết khi sử dụng ‘tuberculin’

Đối với xét nghiệm da tuberculin, ngồi xuống và xoay mặt trong của cẳng tay lên.

Đừng thoa kem hay dán băng keo cá nhân lên vết tiêm/chích và tránh đừng gãi lên chỗ đó. Muốn đỡ bị ngứa, quý
vị nên lấy đá cục hoặc vật gì lạnh chườm lên vết kim/chích.

Không che nơi tiêm bằng băng, phải gặp bác sĩ 2 đến 3 ngày sau khi xét nghiệm để kiểm tra da thường xuyên.

Một số vết đỏ tại nơi thử nghiệm da. Vùng tiêm ngừa có thể bị ngứa, nhưng điều quan trọng là không được gãi nó, vì điều này có thể gây đỏ hoặc sưng có thể khiến khó đọc xét nghiệm da. Nếu ngứa là một vấn đề, bạn nên tìm một miếng vải lạnh, sau đó chườm lên nơi tiêm và sau đó lau khô.

Lời kết

Với cộng đồng, việc thực hiện xét nghiệm tiêm dưới da Tuberculin nhằm tầm soát phòng bệnh lao. Phương pháp hỗ trợ phát hiện, sàng lọc và điều trị các các bệnh nhân nhi mắc lao sơ nhiễm; các đối tượng có nguy cơ nhiễm lao cao như: nhân viên y tế, tù nhân. Bên cạnh đó, kỹ thuật này còn giúp phát hiện và sàng lọc các đối tượng nhiễm lao trong môi trường quân đội, trường học, các trường hợp xuất cảnh đi học tập, lao động tại các nước có yêu cầu cao về sàng lọc lao như Hàn quốc, Nhật Bản, Mỹ,…

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Liên hệ
Liên hệ