Củ bình vôi có tác dụng gì?

Trong y học cổ truyền, cứ nhắc đến công dụng điều trị bệnh mất ngủ thì ngoài cây lạc tiên, xạ đen, tam thất, tim sen thì chắc hẳn ai cũng biết đến cây bình vôi. Cây bình vôi ngoài việc điều trị bệnh mất ngủ thì nó còn có tác dụng chữa nhiều bệnh khác như bệnh gout, rối loạn tiêu hóa, động kinh, đau dạ dày, mụn nhọt,… Tuy nhiên, để hiểu rõ hơn củ bình vôi có tác dụng gì? Củ bình vôi chữa bệnh gì? Ta hãy cùng tìm hiểu công dụng của củ bình vôi qua bài viết sau đây.

Cây bình vôi là gì?

Cây bình vôi thuộc họ tiết dê, có tên khoa học là Stephania Glabra (Roxb.) Miers. Cây bình vôi còn có nhiều tên gọi khác củ mối trôn, củ một, ngải tượng, tử nhiên,…

Củ bình vôi có tác dụng gì?
Củ bình vôi có tác dụng gì?

Cây cây bình vôi thuộc dạng dây leo, dài 2 – 6m, chỉ có một thân ngắn tiếp xúc với mặt đất.

Thân cây thường xoắn vặn nhưng khi sờ vào có cảm giác thân khá nhẵn mịn và thân không có lông như các loại dây leo khác. Phần thân củ của cây phình to, hình dáng thay đổi tùy thuộc vào nơi phát triển của cây. Phần củ có vỏ màu nâu đen, sần sùi, lớp bên trong màu trắng xám và có vị đắng. Một củ trưởng thành có thể nặng 50 – 60kg.

Lá có màu xanh lục hình tim, mọc so le, cuống lá dài khoảng 5-8 cm. Các phiến có mỏng có hình khiên hoặc hình tam giác gần tròn, mép ;ượn sóng tai bèo, đường kính khoảng 8-9cm.

Hoa nhỏ mọc thành tán kép, màu lục nhạt. Hoa của loài cây này là hoa đơn tính, khác gốc hoa đực có cuống dài sẽ có 5 – 6 lá đài, 3 – 4 cánh hoa, thường có 4 nhị hoa. Còn nếu là hoa cái sẽ có cuống ngắn, chúng chỉ có 1 lá đài và gồm 2 cánh hoa .

Quả bình vôi là dạng quả hạch hình cầu, hơi dẹt, khi chín sẽ có màu đỏ. Hạt cứng có hình móng ngựa, có những hang vân nằm ngang, ở giữa có lỗ thủng, hai mặt bên lõm vào.

Khu vực phân bố

Cây bình vôi được phân bố rộng rãi ở châu Á như Việt Nam, Ấn Độ, Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan, Campuchia,…

Ở Việt Nam,  Chúng ta có thể thấy nó ở cả 3 miền bắc, trung, nam nhưng chủ yếu tập trung nhiều nhất là ở các tỉnh phía bắc như Quảng Ninh, Hòa Bình, Ninh Bình, Lạng Sơn,…

Cây dễ sinh trưởng và phát triển vì nó thuộc giống lá nhỏ, phần củ dễ hấp thụ và tích nước nên cây dễ trồng. Cây bình vôi thường mọc trong rừng cây bụi hoặc ở hõm đá. Ngoài ra, do quan niệm về phong thủy nên loại cây này cũng được nhiều gia đình lựa chọn để trồng.

Thu hái, chế biến

Người ta thường dùng phần rễ củ làm dược liệu chữa bệnh.

Phẩn rễ củ được thu hái chủ yếu vào mùa thu – đông vì đây là thời điểm dược liệu chứa hàm lượng hoạt chất cao nhất. Dược liệu sau khi thu hoạch về cạo sạch lớp vỏ bên ngoài, cắt lát rồi đem phơi khô trong bóng râm, có thể dùng dược liệu khô để chiết lấy hoạt chất.

Có nơi người ta còn dùng củ tươi đem giã hoặc xay nhuyễn rồi vắt lấy nước chiết hoạt chất. Cách này thường được áp dụng khi vận chuyển dược liệu đi xa, mất nhiều thời gian.

Thành phần hóa học

Trên thế giới có rất nhiều công trình nghiên cứu và tại Việt Nam cũng đã cho thấy dược liệu cây bình vôi có chứa rất nhiều alcaloid. Chủ yếu là cepharanthin, stepharin, cycleanin, roemerin, L – tetrahydropalmatin (hay còn gọi là caseannin, rotundin, gindarin). Các nhà khoa học Liên Xô nghiên cứu cho biết thành phần L – tetrahydropalmatin trong củ bình vôi rất ít độc, trấn kinh và có tác dụng bổ tim.

Ngoài ra, dược liệu còn có tinh bột, acid malic, đường khử oxygen, men oxidase

Tác dụng dược lý – Củ bình vôi có tác dụng gì?

Trong đông y củ bình vôi có tác dụng gì?

Theo đông y, củ bình vôi có vị đắng, ngọt, tính lương nên được quy vào 2 kinh can và thận. Củ bình vôi có tác dụng chữa động kinh, suy nhược thần kinh, viêm phế quản, mất ngủ, nhức đầu, rối loạn tiêu hóa, hen suyễn, khó thở, ho lao, ho có đờm, sốt rét, mụn nhọt, các bệnh ngoài da, trấn áp những cơn co thắt do tăng nhu động ruột,…

Trong y học hiện đại củ bình vôi có tác dụng gì?

Tác dụng an thần

Thành phần hoạt chất L-tetrahydropalmatine trong củ bình vôi có tác dụng an thần mạnh và được sử dụng rộng rãi trong y học hiện đại ngày nay. Ngoài ra, chất này còn giúp duy trì giấc ngủ ổn định, cải thiện hệ thần kinh trung ương, điều hòa huyết áp,…

Điều trị chứng mất ngủ kéo dài

Nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng hoạt chất cephalosporin trong dược liệu có tác dụng điều hòa hệ tuần hoàn của cơ thể người. Ngoài ra, nó còn giúp cơ thể kích thích sản sinh ra các chất có lợi cho bệnh nhân bị mất ngủ. Từ đó bệnh sẽ được hồi phục, sức khỏe cũng dần tốt lên.

Thông thường, người ta thường dùng rượu pha từ củ bình vôi hoặc xay củ bình vôi thành bột rồi pha với nước uống cũng có tác dụng chữa mất ngủ.

Điều trị bệnh gút

Ngoài tác dụng an thần, hoạt chất L-tetrahydropalmatine còn được chứng minh có khả năng làm thuyên giảm các tình trạng bệnh gút hiện nay. Vớt củ bình vôi đã rửa sạch, gọt vỏ, cắt lát mỏng, đem phơi khô rồi tán thành bột mịn. Mỗi khi muốn dùng chỉ cần lấy một ít bột bình vôi hãm với nước sôi rồi uống hàng ngày.

Điều trị các bệnh về phế quản

Hàm lượng rotundin thay đổi tùy theo loại củ. Rotundin là chất ít độc với cơ thể, có tác dụng trấn tĩnh, giảm áp tốt. Ngoài ra, nó còn hỗ trợ điều trị các bệnh hen suyễn, viêm phế quản, ho,… rất hiệu quả. Bạn có thể dùng cồn trong bình vôi hoặc hòa bột củ mài với nước rồi uống hàng ngày.

Hỗ trợ điều trị cao huyết áp

Hoạt chất L-tetrahydropalmatine và rotundin trong dược liệu có tác dụng giảm căng thẳng, an thần, điều hòa thần kinh và hạ huyết áp xuống mức ổn định. Vì vậy, người mắc bệnh cao huyết áp có thể sử dụng dược liệu củ bình vôi để giúp tránh bị cao huyết áp làm phiền và giúp hệ tim mạch luôn khỏe mạnh.

Hỗ trợ chữa bệnh về hệ tiêu hóa – Củ bình vôi có tác dụng gì?

Củ bình vôi rất hữu ích trong việc điều trị các bệnh về hệ tiêu hóa và được nhiều người tin dùng. Tuy nhiên, giá trị dược tính của củ bình vôi khá cao nên cần tránh lạm dụng để tránh gây tác dụng phụ. Rotundin trong củ bình vôi có khả năng làm dịu nhu động đại tràng đáng kể. Từ đó, các bệnh về tiêu hóa sẽ được cải thiện tốt.

Nâng cao khả năng miễn dịch

Hoạt chất cepharanthin có khả năng cải thiện tình trạng giảm bạch cầu thường xuất hiện ở người đang điều trị bệnh ung thư bằng thuốc nhằm nâng cao hệ miễn dịch. Nhờ đó, giúp người bệnh khỏe hơn, hạn chế một số bệnh do vi khẩn, virus xâm nhập và đồng thời giúp hỗ trợ điều trị bênh tốt hơn.

Chữa các bệnh về đường hô hấp – Củ bình vôi có tác dụng gì?

Hoạt chất rotundin trong dược liệu có khả năng cải thiện rất nhiều bệnh về đường hô hấp như hen suyễn, viêm phế quản, ho đờm, ho khan,…Rất hiệu quả.

Bên cạnh đó, củ bình vôi còn có tác dụng trị ngứa, chốc lở ngoài da, chữa sốt rét, hạ nhiệt cơ thể, sản sinh hồng cầu trong máu,…

Những bài thuốc dân gian chữa bệnh từ củ bình vôi

Chữa mất ngủ – Củ bình vôi có tác dụng gì?

Lấy 8g củ bình vôi, 12g lá vông, long nhãn, hạt sen, nhân hạt táo chua mỗi loại 15g. Đem tất cả dược liệu rửa sạch rồi đổ nước ngập dược liệu khoảng 2cm, khi nước sôi thì mở lửa nhỏ và tiếp tục đun khoảng 15 phút thì ngưng, dùng uống trong ngày.

Chữa viêm loét dạ dày, viêm loét tá tràng, đau dạ dày

Lấy củ bình vôi, xa tiền tử, dạ cẩm và lá khổ sâm mỗi loại dược liệu 12g. Đem dược liệu rửa sạch để loại bỏ bui bẩn, tạp chất. Sau đó đem trụng qua nước sôi, rồi đem sắc với 1,5 lít nước lọc, đun trong khoảng 15 phút thì tắt bếp, uống trong ngày.

Chữa suy nhược thần kinh – Củ bình vôi có tác dụng gì?

Lấy củ bình vôi, thiên ma, đồng lượng, câu đằng và viễn chí mỗi loại dược dược liệu 12g. Đem tất cả dược liệu rửa sạch, cho vào ấm đổ ngập khoảng 1cm và đun sôi trong 15 phút thì tắt bếp. Uống thay nước trà, uống liên tục 7 ngày sẽ đạt hiệu quả tốt nhất.

Điều trị bệnh về đường hô hấp

Lấy củ bình vôi, cát cánh, huyền sâm mỗi loại 12g và 10g trần bì. Đem dược liệu rửa sạch rồi sắc với 1 lít nước, đun trên lửa nhỏ, đến khi nước sắc lại còn 1 nửa thì ngưng. Chia thuốc làm 2 phần uống trong ngày và kiên trì uống đều đặn mỗi ngày đến khi bệnh khỏi hoàn toàn.

Cách ngâm rượu củ bình vôi

Nếu sử dụng củ bình vôi đem ngâm rượu chính là cách sử dụng đơn giản và hiệu quả nhất. Để có một bình rượu bổ dưỡng, ta có thể áp dụng vào cách sau:

  • Chuẩn bị củ bình vôi khô và rượu trắng 40-42%, cứ 5 lít rượu cho 1 kg dược liệu khô.
  • Dùng bình thủy tinh sạch, cho tất cả các nguyên liệu vào rồi đậy nắp lại, bảo quản nơi khô ráo ở khoảng 25-30 độ C.

Ủ rượu khoảng 20 ngày là có thể sử dụng được, mỗi ngày bạn chỉ nên uống 1-2 lần, mỗi lần uống khoảng 1-2 cốc nhỏ (khoảng 50ml). Có thể dùng thường xuyên nhưng tuyệt đối không được sử dụng quá liều lượng để không ảnh hưởng đến dạ dày và gan. Trẻ em dưới 14 tuổi không nên uống rượu để tránh những hậu quả không đáng có.

Những lưu ý khi dùng củ bình vôi

  • Việc sử dụng những bài thuốc có cây bình vôi để hỗ trợ điều trị các bệnh cần tuân theo chỉ định của bác sĩ.
  • Những người có tiền sử quá mẫn cảm hoặc dị ứng với loại cây này tuyệt đối không được sử dụng củ bình vôi dưới bất kỳ chế phẩm nào.
  • Trẻ em dưới một tuổi không nên dùng bình vôi.
  • Phụ nữ có thai và cho con bú không nên sử dụng củ bình vôi.
  • Khi sử dụng củ bình vôi, cần dùng đúng liều lượng mà bác sĩ, lương y đã chỉ định. Vì nếu sử dụng với lượng quá nhiều sẽ dễ gây ngộ độc và gây tê liệt thần kinh.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Liên hệ
Liên hệ