Cây kế sữa có tác dụng gì?

Cây kế sữa là loại dược liệu mọc hoang dã ở nhiều nơi trên thế giới có công dụng điều trị bệnh viêm gan B, viêm gan C, gan nhiễm mỡ, xơ gan, hỗ trợ điều trị bệnh ung thư, xơ vữa động mạch, kiểm soát lượng đường trong máu,… Vậy cây kế sữa là cây gì? Cây kế sữa có tác dụng gì? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu công dụng của cây kế sữa qua bài viết sau đây nhé!

Cây kế sữa là cây gì?

Cây kế sữa có thuộc họ cúc Asteraceae, có tên khoa học là Silybum marianum (L) Gaertn. Ngoài ra, cây kế sữa còn được gọi với nhiều tên gọi khác như cây kế thánh, cây đức mẹ, cây cúc gai,…

Cây kế sữa có tác dụng gì?
Cây kế sữa có tác dụng gì?

Cây kế sữa là loại cây thân thảo sống 1 – 2 năm có thể phát triển chiều cao từ 30 đến 200 cm với dáng cây hình nón và cây có đường kính tối đa khoảng 160 cm. Thân cây thẳng có khía, phân thành nhiều nhánh và ít nhiều có lông.

Lá kế sữa bóng loáng thuôn dài hay hình ngọn giáo, nhiều đốm trắng chạy dọc theo gân lá, mép lá có răng dạng gai, gai nhọn có màu. Lá có màu xanh lục tươi sáng với các đường mạch màu trắng sữa và không có lông.

Hoa của cây kế sữa có thể dài từ 4 đến 12 cm và có màu đỏ tía. Đối với các nước ở Bắc bán cầu nở hoa thường nở hoa vào khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 8 và các nước Nam bán cầu từ tháng 12 đến tháng 2 chuyển từ mùa hè sang mùa thu.

Các lá bắc của hoa hình tam giác, không có lông, có phần phụ ở cạnh sống lá, nghiêng, sống lá cứng màu vàng.

Quả bế có màu đen nâu bóng hoặc xám với các chùm lông màu trắng được bao quanh bởi một vòng đỡ màu vàng, quả dài 5-7 mm, rộng 2-3 mm và dày 1,5 mm. Khi nghiền quả tươi ra sẽ có vị đắng, mùi cacao.

Khu vực phân bố, thu hái

Cây kế sữa có lẽ có nguồn gốc ngoài bờ biển phía nam nước Anh và sau đó được di thực rộng rãi ra các nước khác như ở Bắc Mỹ, Nam Mỹ, vùng phía nam nước Pháp, Bắc Phi, vùng Địa Trung Hải,… Nguyên liệu để sản xuất các ngành công nghiệp dược phẩm với quy mô lớn được trồng ở Đức, Áo, Trung Quốc, Hungary, Argentina và Ba Lan. Ở châu Âu, cây kế sữa được gieo từ tháng Ba đến tháng Tư và thu hoạch vào tháng 8, khoảng 2-3 tuần sau khi hoa nở.

Hiện nay ở nước ta, giống cây này đã được nhân giống rộng rãi.

Cây kế sữa được trồng bằng cách gieo hạt trực tiếp xuống đất, nó thích hợp với đất khô ráo, có nhiều ánh nắng mặt trời.

Cây kế sữa được trồng ở Việt Nam thường cao 1,2-3m đối với cây trưởng thành, hoa màu đỏ tím, quả nhỏ, vỏ cứng màu nâu bóng, có nhiều đốm nhỏ. Toàn bộ thân và lá có gai nhỏ đâm vào da rất đau, vì vậy phải đeo găng tay dày khi thu hoạch cây và hoa. Sau khi thu hoạch về đem phơi khô dùng dần còn nếu cần lấy quả thì đập lấy quả.

Thành phần hóa học

Theo nghiên cứu cho thấy trong quả kế sữa có chứa glucose, một ít tannin catechic, pentose, một chất màu, một chất cay, một chất đắng, một ít phytomelanin, histamine và tyramine.

Đặc biệt, cây kế sữa cũng chứa một nhóm flavonolignans gồm silychristin, silydianin, silibinin thường được gọi là silymarin. Khi được chế biến đúng cách, quả và hạt kế sữa thường chứa khoảng 70-80% flavonolignans.

Tác dụng dược lý

Hỗ trợ điều trị ung thư

Nhiều nỗ lực nghiên cứu công dụng của cây kế sữa có tác dụng bảo vệ gan được tiến hành mà đặc biệt là ở những bệnh nhân đang hóa trị. Bên cạnh đó, một nghiên cứu thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng về cây kế sữa ở trẻ em được hóa trị tích cực cho bệnh bạch cầu cấp tính. Kết quả cho thấy vị thuốc kế sữa đã cải thiện chức năng gan ở một số trẻ em.

Các hợp chất từ dược liệu kế sữa cũng đã cho thấy hoạt động chống ung thư trực tiếp trong các mô hình tiền lâm sàng có tác dụng gây lão hóa tế bào ung thư và gây chết các tế bào ung thư đại tràng. Ngoài ra, dược liệu còn có khả năng ức chế sự hình thành mạch trong một mô hình ung thư tuyến tiền liệt.

Bôi chiết xuất cây kế sữa lên da của chuột tiếp xúc với tia UVB cũng có khả năng ngăn ngừa sự phát triển của ung thư da. Trong nghiên cứu trên, công dụng bảo vệ da của dược liệu trước hoặc sau khi tiếp xúc với tia UVB đã được chứng minh. Bôi kế sữa trực tiếp lên da nhằm làm giảm tổn thương da do bức xạ.

Tác dụng đối với gan

Cây kế sữa được biết đến nhiều nhất với công dụng bảo vệ gan. Loại cây này thường được sử dụng như một phương thuốc bồi bổ cho những người mắc các vấn đề về gan như viêm gan, xơ gan do rượu, gan nhiễm mỡ, tổn thương gan và thậm chí là ung thư gan.

Theo nghiên cứu từ các nhà khoa học, hợp chất silymarin là một hợp chất có trong cây kế sữa có tác dụng ngăn chặn các chất độc trong máu bám vào tế bào gan. Đồng thời, giúp trung hòa các gốc tự do và giải độc gan.

Ngoài ra, nghiên cứu y học về dược liệu kế sữa đã chỉ ra rằng silymarin có thể giúp giảm viêm và giảm các triệu chứng của các bệnh về gan như vàng da, gan nhiễm mỡ, xơ gan,…

Ngoài ra, đối với bệnh nhân xơ gan do rượu nó cũng có thể kéo dài thời gian sống ở một mức độ nhất định.

Điều trị xơ vữa động mạch

Nguyên nhân gây ra xơ vữa động mạch mạnh mẽ là do quá trình oxy hóa cholesterol LDL, tạo thành các mảng bám trên thành động mạch. Cây kế sữa giúp điều chỉnh mức cholesterol và làm sạch máu, ngăn ngừa quá trình oxy hóa gây hại cho thành động mạch.

Ngăn ngừa những bệnh về xương

Các bệnh về xương liên quan đến tuổi tác, chẳng hạn như loãng xương là kết quả của sự mất cân bằng trong hoạt động của xương và hệ xương. Hoạt chất Silymarin đã được chứng minh là thúc đẩy hoạt động của phosphatase kiềm trong nguyên bào xương và ức chế hoạt động của phosphatase kháng axit tartrate trong nguyên bào xương. Điều này ngăn chặn sự tiến triển của bệnh loãng xương và mất tiến triển tổng thể của xương. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự kết hợp của chiết xuất cây kế sữa và isoflavone có tác dụng mạnh mẽ đối với xương do tăng hoạt động tạo xương.

Hỗ trợ chữa bệnh tiểu đường

Một thử nghiệm lâm sàng cho thấy dùng 200 mg silymarin cho người mắc bệnh tiểu đường, ngày uống 3 lần, uống trong khoảng 3- 4 tháng là lượng đường trong máu thấp hơn đáng kể so với những bệnh nhân chỉ dùng thuốc trị tiểu đường theo toa.

Theo một nghiên cứu khác cho thấy việc tiêu thụ silymarin hàng ngày làm giảm mức HbA1c và các đặc tính chống oxy hóa và chống viêm của silymarin cũng có thể làm giảm nguy cơ mắc các biến chứng tiểu đường như bệnh thần kinh.

Tăng cường sản xuất sữa mẹ

Một nghiên cứu cho thấy dược liệu kế sữa có thể tăng cường sản xuất sữa mẹ ở phụ nữ đang cho con bú và chúng hoạt động bằng cách tạo ra nhiều hormone prolactin.

Mặc dù dữ liệu vẫn còn hạn chế, một nghiên cứu ngẫu nhiên có đối chứng cho thấy nếu các bà mẹ dùng 420 mg silymarin trong 63 ngày tạo ra nhiều sữa hơn 64% so với những người dùng giả dược.

Tuy nhiên, đây là nghiên cứu lâm sàng duy nhất được thực hiện cho đến nay, để xác nhận kết quả và độ an toàn của kế sữa ở các bà mẹ đang cho con bú cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa.

Hỗ trợ chữa bệnh béo phì

Ít ai nhận ra rằng, gan đóng góp quan trọng không thể thiếu nếu muốn quá trình giảm béo đạt hiệu quả. Hầu hết các chương trình giảm cân đều “quên” tăng cường chức năng gan. Như chúng ta đã biết, gan là cơ quan quan trọng có chức năng lọc máu và chuyển hóa chất béo trong cơ thể. Do đó, khi tăng cường silymarin, khả năng thực hiện chức năng này của gan được tăng cường, chất béo được chuyển hóa nhanh hơn, dễ dàng đạt được mục tiêu giảm cân.

Tăng cường sức khỏe não bộ

Cây kế sữa được cho là có thể bảo vệ bạn khỏi bệnh Parkinson và bệnh đa xơ cứng. Ngoài ra, hoạt chất Silymarin có thể ngăn chặn sự hình thành của Beta-protein Amyloid và nó thường liên quan đến bệnh Alzheimer.

Bên cạnh đó, một số nghiên cứu khác cũng cho thấy cây kế sữa có thể giúp ngăn ngừa các bệnh về não liên quan đến tuổi tác như  bệnh Alzheimer và bệnh Parkinson. Một số nghiên cứu cũng nói về tầm quan trọng của dược liệu kế sữa trong việc điều trị trầm cảm và chứng lo âu – Nhưng hiện vẫn cần thêm thông tin để đưa ra kết luận điều này.

Một nghiên cứu của một nhóm các nhà khoa học từ Úc, Ấn Độ và Iran cho rằng hoạt chất silymarin có thể là một loại thuốc tiềm năng để điều trị nhiều các dạng viêm thần kinh và bệnh thoái hóa thần kinh.

Những bài thuốc chữa bệnh từ dược liệu kế sữa

Chữa bệnh gan, sỏi mật

Dùng lá kế sữa khô hoặc tươi đều được, nếu dùng lá tươi thì ta nên lấy 100g lá non, cạo sạch phần gai ở lá, rửa sạch và sắc với 2 lít nước và đun trên lửa nhỏ đến khi nước sắc lại còn 1 lít thì chia làm 3 lần uống hết trong ngày.

Còn nếu dùng lá khô thì ta lấy 50g lá khô, sắc với 1 lít nước, đun trên lửa nhỏ đến khi nước sắc lại còn 50ml thì chia làm 3 lần uống trong ngày, sử dụng kiên trì để bệnh tình thuyên giảm nhanh chóng.

Giúp vết thương mau lành

Thông thường người ta thường bôi trực tiếp lá kế sữa lên vết thương giúp vết thương mau lành. Ngoài ra, người ta còn dùng hoa và lá kế sữa để làm các món salad và món nộm.

Hỗ trợ chữa ung thư gan

Lấy 20g cây kế sữa, 30g cà gai leo, 20g xạ đen đem tất cả các dược liệu rửa sạch, để ráo rồi đem sao vàng hạ thổ và sắc với 1,5 lít nước đun trên lửa nhỏ đến khi nước sắc lại còn 800ml thì chia ra làm 3 lần uống trong ngày và nên uống khi thuốc còn ấm.

Những lưu ý khi dùng kế sữa

  • Dược liệu kế sữa có những lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe nhưng nên sử dụng đúng liều lượng và tránh lạm dụng. Sử dụng quá nhiều có thể gây buồn nôn, khó tiêu, đầy bụng, tiêu chảy.
  • Phụ nữ đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai tuyệt đối không dùng cây kế sữa vì nó có thể ảnh hưởng đến thai nhi nếu sử dụng.
  • Những người bị dị ứng với các loại cây thuộc họ cúc và với cây kế sữa không nên sử dụng dược liệu kế sữa.
  • Đối với bệnh nhân tiểu đường, chỉ nên sử dụng cây kế sữa với liều lượng vừa phải nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng và tránh tự ý sử dụng. Nếu dùng bừa bãi không đúng liều lượng có thể khiến đường huyết giảm hơn mức cho phép, gây đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi.
  • Bệnh nhân ung thư vú không nên sử dụng cây kế sữa vì các dược chất trong cây kế sữa có thể ảnh hưởng đến estrogen và làm cho bệnh ung thư vú chuyển nặng.
  • Trẻ em dưới 18 tuổi chưa phát triển toàn diện không nên sử dụng cây kế sữa, nếu sử dụng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ.

2 thoughts on “Cây kế sữa có tác dụng gì?

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Liên hệ
Liên hệ